Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 14 Jun 2025

35. Khánh Băng

Khánh Băng là một trong những nhạc sĩ ở miền Nam, bắt đầu sáng tác và nổi tiếng giữa thập niên 50, sau hiệp đinh Genève chia đôi đất nước. Người ta còn nhớ vào thời ấy, ngoài sân khấu các rạp hát, Sài Gòn còn luôn rộn ràng vì những buổi phụ diễn ca nhạc kịch tại các rạp ciné trước khi chiếu phim. Khánh Băng giống như một con thoi tới lui từ rạp này đến rạp khác, trên chiếc vespa. Với chiếc áo sơ-mi hoa ông thường mặc, Khánh Băng có vẻ một người Phi Luật Tân với nước da ngăm đen và vóc dáng khá cao lớn. Khánh Băng đóng vai trò gì trong các buổi diễn ấy?

Hình như ông có xuất hiện trên các sân khấu với tư cách một ca sĩ. Nhưng trong trí nhớ của nhiều người thời bấy giờ, ngón đàn của ông mới để lại nhiều ấn tượng. Khi ấy, đàn guitar điện còn là một cái gì mới lạ đối với các khán giả Việt Nam. Khánh băng nổi tiếng với cây guitar điện của ông.

Về sáng tác, Khánh Băng viết được khá nhiều ca khúc. Đã có một dạo, người ta có thể nghe thấy nhạc của Khánh Băng khắp hang cùng ngõ hẻm ở Sài Gòn với cả những lời ca thiên hạ bịa đặt nữa. Một trong những ca khúc được hát nhiều nhất của Khánh Băng là bài Tiếng Mưa Rơi:

Giọt mưa rơi nhuộm tím bầu trời

Gió đêm vi vu muôn ngàn lời

Mấy ai yêu thương nhau trọn đời

Gió ơi!

Tình yêu xin đừng đến làm gì

Đến chi cho đau thương ngập tràn

Lắng nghe tiếng mưa rơi bàng hoàng

Gió ơi!

Trường hợp Khánh Băng cũng là một trường hợp lạ. Mặc dầu được hát nhiều như vậy, biết nhiều như vậy, nhưng lại cũng có những khoảng thời gian nhạc của ông biến mất, không thấy ai hát hay nhắc nhở tới. Rồi đột nhiên nó lại được hát được nghe trở lại, trên cả các làn sóng điện, các

sân khấu và các khu phố. Còn có thể nói thêm điều này: rất ít người thuộc trọn một ca khúc của ông, mặc dù người ta cho rằng nhạc ông hay. Có những người hát nhạc ông, hát chơi thôi, nhưng lại không biết ông là tác giả. Những người khác biết Khánh Băng là tác giả nhưng lại không nhớ rõ tên một ca khúc nào của ông hoặc nhầm bài nọ với bài kia.

Như thế, có thể ví Khánh Băng như ngôi sao lúc ẩn lúc hiện trên nền trời ca nhạc Việt Nam.

Chiều Nay gió đông về

Dừng chân trên bến xưa

Đời trai gió sương về thăm cố hương

Tìm bao nhớ thương

Mà sao phố phường vắng

Tình sầu lạnh buốt đêm trường

Rồi ngày mai sẽ ra đi phương trời

Biết đâu cuộc đời vạn nẻo từ ly

Biết đâu cuộc đời ngày mai đổi thay

Mà tôi vẫn nhớ

Nhớ … nhớ …

Phút giây ban đầu

(Sầu Đông)

Nói chung Khánh Băng không viết gì ngoài tình ca. Nhạc của ông cũng luôn có vẻ gì đó nô nức, rộn rã, dù ông nói tới một cảnh chiều quê hay một cuộc chia tay. Đại đa số nhạc của chúng ta đều là những ca khúc, nghĩa là có phần lời ca. Vì vậy, trừ khi chưa nghe hát lần nào, chứ nếu đã nghe rồi, đã lõm bõm thuộc vài ba câu, thì dù phần nhạc có được trình tấu hoàn toàn bằng các nhạc cụ không thôi, người ta vẫn luôn nghe thấy phần lời ca lẩn

khuất ở bên dưới, ở đằng sau. Như thế, có vẻ như ca từ vừa giúp cho người nghe tiếp nhận nhạc một cách dễ dàng hơn vừa hạn chế sự bay bổng của trí tưởng tượng.

Chẳng hạn khi người ta viết: Một dòng sông xanh …(Phạm Duy) thì cùng một lúc người ta cũng ấn định cái màu xanh ấy vào trí tưởng của người nghe, không còn thay đổi được nữa. Trên thực tế không thể có một dòng sông màu sắc không thay đổi trong mọi thời tiết, thời khắc. Ai cũng biết vậy. Cũng không có ngoại lệ đối với nhạc Khánh Băng. Tuy nhiên, nghe hòa tấu nhạc Khánh Băng người ta có cảm tưởng cái phần trì kéo của lời ca nhẹ hơn. Song cũng vì thế, có người cho rằng, lời ca của Khánh Băng không hoàn toàn hợp nhất với nhạc của ông. trở hơn nữa. Chỉ nói về âm nhạc thôi thì sự cấm đoán hay cho phép phổ biến một số bài nào đấy ở nơi này hay nơi khác, phần lớn lại hoàn toàn căn cứ trên những lý do nghệ thuật, tác phẩm thất lạc, nhiều khi chỉ còn được lưu giữ bằng trí nhớ của các cá nhân, rất dễ dẫn đến tình trạng tam sao thất bản. Ngay cả khi tác giả còn quanh quất đâu đó, người ta vẫn thấy những ca khúc được ghi âm sai rất nhiều với nguyên bản, cũng chẳng được sửa chữa hay cải chính. Sự việc cũng không biết giải thích thế nào.

Những người yêu nhạc cho biết, có khoảng hơn một chục bài hát của Khánh Băng được ghi âm ở hải ngoại này. Tuy vậy, có thể nói, sự nổi tiếng không tương xứng với tài năng của ông. Nhưng ở một mặt khác, điều đó lại có nghĩa là một hứa hẹn, số người nghe và yêu nhạc của ông chưa ngừng lại ở con số đã có như hiện nay.

Nhưng thế nào là một lời ca hoàn toàn hợp nhất với nhạc? Đó là một câu hỏi không dễ trả lời. Với tài năng của Phạm Duy và Ngày Đó Chúng Mình thì “Ngày đó có em đi nhẹ vào đời” và “Ngày đó có em ra khỏi đời rồi” không có một chút gì tương phản, gượng ép, dù có nằm chung trong một khuôn nhạc, một cung bực. Ý nghĩa của một tác phẩm nghệ thuật chính là những cảm xúc nó tạo ra cho người thuởng ngoạn. Hoàn cảnh đất nước chúng ta gây ra nhiều khó khăn trong mọi sinh hoạt. Riêng đối với sinh hoạt văn học nghệ thuật càng nhiều trắc trở hơn nữa. Chỉ nói về âm nhạc thôi thì sự cấm đoán hay cho phép phổ biến một số bài nào đấy ở nơi này hay nơi khác, phần lớn lại hoàn toàn căn cứ trên những lý do nghệ thuật, tác phẩm thất lạc, nhiều khi chỉ còn được lưu giữ bằng trí nhớ của các cá nhân, rất dễ dẫn đến tình trạng tam sao thất bản.

Ngay cả khi tác giả còn quanh quất đâu đó, người ta vẫn thấy những ca khúc được ghi âm sai rất nhiều với nguyên bản, cũng chẳng được sửa chữa hay cải chính. Sự việc cũng không biết giải thích thế nào.

Những người yêu nhạc cho biết, có khoảng hơn một chục bài hát của Khánh Băng được ghi âm ở hải ngoại này. Tuy vậy, có thể nói, sự nổi tiếng không tương xứng với tài năng của ông. Nhưng ở một mặt khác, điều đó lại có nghĩa là một hứa  hẹn, số người nghe và yêu nhạc của ông chưa ngừng lại ở con số đã có như hiện nay.

Vọng ngày xanh

Trời mưa gió lá cây tơi bời khắp nơi,

Tan nát bao cánh hoa tươi bên thềm gió chiều thét gào não nề

Ôi trời mưa gió điêu tàn gieo bao đau thương

Người nghệ sĩ âm thầm trong đêm gió mưa

Mơ màng nâng tiếng tơ đàn dịu dàng

Cho hết bao niềm hận sầu kiếp người lạc loài

Gợi tình quê hương với bao nhiêu lời thương nhớ

Tình xưa ấy bấy lâu phai mờ dáng ai

Quê cũ nay cách xa ôi muôn trùng

Xế trời gió chiều lạnh lùng

Ôi trời mưa gió điêu tàn gieo bao đau thương

Ngoài xa vắng quay về quê hương dấu yêu

Mong người mẹ chớ ưu sầu làm gì

Khi chí trai nặng lời thề quyết diệt giặc thù

Biên thùy xa xôi biết tìm lại nơi chốn nao

Lòng chạnh nhớ đêm nào ngắm trăng vàng chiếu bên bờ nước xanh mơ hồ

Lòng chạnh nhớ đồng lúa xanh chiều ấy ta nhìn cánh chim trời bay

Lòng chạnh nhớ xuân nào ngắm xuân về bao mạch sống xuân chan hòa

Tình xưa ấy êm đềm với bao niềm nhớ nhung còn lắng sâu muôn đời

Ngày xưa ấy mỗi khi trăng mờ lối đi

Ta nắm tay hát vang câu yêu đời với ngàn tiếng đàn nhịp nhàng

Con thuyền êm lướt trên dòng trong đêm trăng thanh

Lặng nghe gió âm thầm gieo bao nhớ thương

Nay còn đâu mái tranh nghèo ngày nào

Đâu bóng tre làng rì rào lúa đồng ngạt ngào

Biên thùy xa xôi biết tìm lại nơi chốn nào

Trời gió o o o…

Trời gió o o o…

Trời gió o o o o o o o o o …o o

Thái Thanh