Mấy Người Con Trai Vương Long

vietmessenger.com

Pearl S. Buck

Nguyễn Thế Vinh dịch

(Tái bản)

Post by Sơn râu 12 Jun 2025

Chương 1

Vương Long hấp hối, sắp từ giã cõi đời. Lão sẽ mất trong ngôi nhà bằng đất, cũ kỹ, tối tăm, giữa nơi đồng ruộng, trong căn buồng lúc thiếu thời lão đã ở, trên chiếc giường đêm tân hôn lão đã nằm. Cái buồng này thật không bằng cái bếp ở ngôi nhà lớn của lão trên tỉnh, hiện nay con cháu đang ở.

Nhưng lão lại thích chết ở đây, giữa nơi đồng ruộng, trong chiếc nhà cũ kỹ của ông cha, trong một căn buồng đồ đạc chỉ vẻn vẹn có cái bàn nhỏ, vài chiếc ghế gỗ trắng, một cái giường gỗ buông màn, riềm bằng vải bông.

Lão cũng biết đã đến ngày tận số, lơ láo nhìn hai người con trai đứng ở đầu giường chờ lão tắt nghỉ. Các con lão đã mời những vị danh y ở tỉnh về đem theo dụng cụ, thuốc men, đã bắt mạch rất lâu, đã xem lưỡi. Các lương y chẩn mạch xong, gói ghém dụng cụ thuốc men lại, lắc đầu chê:

– Cụ đến tuổi rồi, sức kiệt lắm. Không ai có thể đổi được mệnh Trời.

Hai người con tưởng cha nằm im, nhắm mắt ngủ, nhưng thực ra lão còn nghe rõ họ xì xào nói chuyện ở trên đầu giường.

Hai người con nhìn nhau thì thào:

– Phải cử người về Nam báo cho chú Ba biết.

Người anh Hai nói:

– Phải lắm, phải cho người đi tìm ngay, ai mà biết ông ấy bạt vong ở phương nào.

Vương Long nghe lỏm thấy thế, biết con đang bàn định ma chay. Cạnh giường Vương Long nằm có kê một cỗ hậu sự; các con lão sắm đã lâu, như một vật gia bảo. Cỗ hậu sự này như một chiếc tủ lớn, đục trong một súc gỗ lim, để chật cả gian buồng, đi ra đi vào phải đi vòng, cố lách chân mới đi

được. Cỗ hậu sự này mua gần 600 bạc, nhưng anh Hai cũng chẳng quản gì đắt rẻ, tuy anh rất cẩn thận, tiền ở tay anh ít khi anh cho ra. Các con chẳng tiếc gì, miễn sao cha được hả dạ. Những lúc hãy còn có sức lão vẫn giơ chiếc tay khẳng khiu, vàng bệch sờ chiếc hậu sự gỗ đen nhánh và nhẫn thín.

Ở trong chiếc hậu sự còn một chiếc nhỏ hơn, bào nhẫn, gỗ dẹt mỏng như lụa vàng; hai chiếc, cái nọ lồng vào cái kia như hồn với xác. Thật là hoàn toàn, đầy đủ để cho bất cứ ai được an giấc ngàn thu.

Tuy thế Vương Long vẫn dai dẳng không “xuôi” một cách dễ dàng như ông cụ thân sinh xưa kia. Đã đến mười lần, hồn toan lìa xác, nhưng vẫn ngoắc ngoải, tưởng như chống với Tử thần. Sự thật chỉ còn có hồn phảng phất; xưa kia khỏe mạnh, vạm vỡ, hồn như còn lưu luyến chưa chịu phân lìa. Khi thấy hồn bay bổng, phảng phất, lão sợ, rên rỉ, thổn thức, nói không ra lời, như một đứa trẻ nhỏ.

Hoa Lê, người thiếp của lão, ngày đêm túc trực, trông nom hầu hạ. Mỗi lần nghe thấy lão rên rỉ, thổn thức, Hoa Lê an ủi, nắm chiếc tay già khô đét. Hai người con trai, vội vàng ghé lại gần dỗ dành. Người con Cả ghé sát tai lão, nói lớn:

– Đám ma của cha, chúng con xếp đặt dài đến nửa dặm, các bà thiếp sẽ kêu khóc, lăn, gào, các con cháu sô gai, lại còn tất cả làng, các tá điền, sẽ đưa cha ra đồng. Chiếc kiệu rước linh đi đầu, ở trong con đặt tấm ảnh truyền thần của cha, ảnh này con đã thuê một nhà mỹ thuật vẽ. Tiếp sau là cỗ đại

sự, cha nằm trong đó như một vị đế vương. Chúng con đã sắp sẵn quần áo mới cho cha và thuê những tấm thêu kim tuyến rất đẹp để phủ ở ngoài quan tài. Đám sẽ đi qua các phố đông đúc để thiên hạ quan chiêm!

Anh Cả này người to lớn vạm vỡ, hét to quá, mặt đỏ tía tai như người đứt hơi. Anh ngửng đầu lên để thở thì người anh Hai lại ghé vào tai lão già nói tiếp. Anh này người nhỏ bé, mặt vàng vàng, đôi mắt giảo quyệt nói nhỏ nhẻ giọng mũi, tiếng nói lài nhài:

– Cũng có cả các vị sư đi đọc kệ để cha được siêu sinh tịnh độ về Tây phương cực lạc, cũng có cả bọn khóc mướn,  các phu mặc áo nâu đỏ, nỉ vàng khênh các đồ mã cho cha. Chúng con đã thuê thợ mã làm hai cái nhà bằng nan, giấy, một cái đúng như ngôi nhà này, một cái đúng như ngôi nhà

trên tỉnh, con lại còn thuê làm các đồ đạc bày biện trong nhà, đầy tớ thị tỳ, một cái kiệu võng, một con ngựa … đủ hết chẳng thiếu thứ gì. Đồ mã làm khéo lắm, con sẽ cho đốt ở mộ cha và sẽ theo cha xuống âm phủ. Con dám chắc chưa ai được sung sướng hơn cha, đồ mã kèm sau cỗ đại sự, đi hành

 trang để thiên hạ quan chiêm. Con cầu trời hôm ấy được nắng ráo.

Ông già nghe thích quá, thều thào lẩm bẩm:

– Thế thì … đến cả tỉnh … đi xem.

Anh Cả nghe nói thế hét to, vung bàn tay chuối mắn nhờn nhợt:

– Cả tỉnh thật chứ ly! Thiên hạ không khéo đến chật cả phố, con chắc chưa có đám nào to hơn, trừ ra ngày xưa có đám của nhà họ Hoàng kể cũng lộng lẫy lắm.

Vương Long nghe sướng quá, thốt lên:

– Hà à !..

Lão tỉnh cả người quên cả chết, tự nhiên thấy người nhẹ nhõm hẳn.

Nhưng sự tỉnh táo nhẹ nhõm cũng chẳng được bao lâu, một giờ đêm hôm ấy, ngày mồng sáu, lão từ giã hẳn cuộc đời. Hai người con trai túc trực đã lâu, thấy người mỏi mệt quá, vả chăng từ thuở nhỏ chưa quen ở một căn nhà lụp xụp chật hẹp bèn ra sân sau ngủ. Cái sân này, lão già làm đã lâu từ khi cưới Liên, nàng hầu thứ nhất, khi lão trai tráng, khí huyết phương cường. Ở buồng ra, hai người đã cẩn thận dặn Hoa Lê nếu đêm có thấy ông trở bệnh phải báo ngay cho biết, người mệt quá cần phải ngả lưng một chút. Cũng bộ ghế ngựa này, xưa kia Vương Long cho là đẹp, thích nhất, bây giờ anh Cả nằm cứ than vãn, giường gì nằm đau cả mình, lắc lư như đưa võng. Anh lại than phiền buồng the gì mà tối om om, chết ngạt, đang độ tiết xuân mát mẻ. Nhưng anh vừa đặt mình nằm, đã ngủ biến và ngáy như sấm. Anh Hai nằm

ở chiếc chõng tre kê giáp vách, ngủ chập chờn như con mèo. Hoa Lê không đi ngủ, nàng thức suốt đêm, bắc cái ghế tre ngồi ở đầu giường, mặt nàng kề sát mặt lão già, hai tay nàng mềm mại nắm bàn tay khô đét của lão. Tuổi nàng chỉ đáng là con Vương Long, nhưng nét mặt nàng có vẻ trầm ngâm, tư lự. Nàng làm việc gì cũng cẩn thận kiên nhẫn như không phải cái tuổi nàng hãy còn non dại, trẻ trung. Ông già này đối đãi với nàng tốt như một người cha. Ngoài ông này, nàng chưa hề biết ai có thể tử tế với nàng được như thế. Nàng không khóc, lẳng lặng nhìn khuôn mặt ông già trong khi ông ngủ mê mệt, bất tỉnh nhân sự.

Thình lình lúc đó, trời tối đen như mực, đêm đã khuya, Vương Long mở choàng mắt dậy. Ông thấy ông yếu quá rồi, tưởng như hồn đã lìa xác, ông giương cặp mắt nhận thấy Hoa Lê ngồi ở cạnh ông. Ông thấy người yếu quá phát sợ, vừa nói vừa thở, nghẹn ngào trong họng:

– Con ơi … con thấy … đã chết chưa?

Nàng thấy ông lo sợ, nàng nói to, giọng bình tĩnh và làm ra hết sức tự nhiên:

– Không, không … ông đỡ nhiều … không sao cả!

Nghe Hoa Lê nói giọng tự nhiên, ông trấn tĩnh lại hổn hển chòng chọc nhìn Hoa Lê với cặp mắt lờ đờ đã mất hết tinh lạc:

– Có thật không? Mày chắc không?

Hoa Lê trông thấy “hỏng đến nơi”, trống ngực đánh rất mạnh. Nàng đứng lên, cúi sát vào lão già, nói rất ôn tồn, bình tĩnh:

– Con có nói dối ông bao giờ đâu? Con nắm tay ông thấy nóng, con tin chắc ông đã khá nhiều. Ông không hề gì đâu, đừng sợ … không sao cả, đã tỉnh táo khá lắm.

Nàng cố hết sức trấn tĩnh lão, nhắc đi, nhắc lại đã đỡ nhiều, nàng ủ vào lòng bàn tay nàng cho nóng, bàn tay lão già, nàng cố hết sức hé một nụ cười với lão. Lão già hai mắt đã lờ đờ, môi đã cứng, cố vểnh tai để nghe nàng nói. Nàng thấy “xuôi” đến nơi, bèn cất giọng to, nói rõ ràng:

– Ông đỡ nhiều, ông đã đỡ nhiều, không chết đâu ông ơi, không chết đâu.

Nàng cố hết sức làm lão phấn khởi. Ngay khi nàng đang nói to, lão thu hết tàn lực, quả tim đập mạnh rồi tắt thở. Lão chết không được êm ả, như hết sức cố chống lại với tử thần, hồn tuy đã xuất, sắc diện như hãy còn uất ức, muốn nhổm trở dậy chân tay vung vẩy rất mạnh. Bàn tay xương xẩu khẳng khiu đập mạnh vào mặt Hoa Lê đang cúi sát gần.

Bàn tay đập mạnh, thẳng vào mặt nàng như một cái tát, nàng ôm má lẩm bẩm:

– Chưa bao giờ ông tát con, lần này ông mới tát con.

Không thấy Vương Long trả lời, nàng cố nhìn lão, lão đã sóng sượt, một cái xác không hồn ngang giường không cử động nữa. Bàn tay mềm mại, nhẹ nhàng của nàng khẽ kéo chân tay lão cho ngay ngắn, kéo chăn đắp lên cho lão. Mấy ngón tay búp măng của nàng vuốt cặp mắt lão còn mở trừng

trừng nhưng đã mất hết tinh lạc. Nàng đứng một lúc nhìn mặt lão, như hãy còn in vết lão cười khi nàng bảo chưa chết. Khi làm xong mấy việc đó, nàng nghĩ cần báo cho các ông con trai ngoài sân kia biết. Nghĩ thế, nhưng nàng lại ngồi xuống chiếc ghế tre, nắm chặt hai bàn tay cứng lạnh ban nãy đã đánh nàng, nàng gục đầu nước mắt ràn rụa âm thầm khóc. Nàng có một tâm hồn kỳ lạ, đa cảm đa sầu, không như mọi người đàn bà khác, nước mắt có thể trút được nỗi u sầu. Nàng ngồi một lúc rồi đứng dậy ra sân báo cho hai ông “quý tử” biết. Nàng nói to:

– Các anh không cần phải vội vàng, ông đã “xuôi” rồi.

Hai người con nghe báo tin vội vàng nhổm dậy, anh Cả mặc chiếc áo sa tanh, đêm nằm nát nhàu, đầu tóc rối bời, vội vàng chạy đến buồng lão già. Lão nằm y nguyên như Hoa Lê đã đặt lão hồi nãy. Hai anh đứng ngắm nhìn thấy có vẻ rờn rợn. Người anh Cả nói nhỏ, xì xào tưởng chừng như có người lạ trong phòng sợ họ nghe thấy:

– Thế nào, ông “đi” có dễ dàng hay vật vã?

Hoa Lê trả lời giọng rất bình tĩnh:

– Ông mất như đi ngủ.

Anh Hai nói tiếp:

– Nom ông như đi ngủ thật chứ không phải mất.

Hai người con trai đứng một lúc ngắm nhìn người cha, một cái xác không hồn, họ cảm thấy rờn rợn, sờ sợ. Hoa Lê hiểu ý, nói rất nhỏ nhẹ:

– Các anh còn phải lo sắp đặt nhiều việc lắm.

Hai chàng như sực tỉnh, có người nhắc nhở công việc phải lo liệu, anh Cả cởi phăng chiếc áo ngoài, lấy tay vuốt mặt, nói giọng khàn khàn:

– Ừ, đúng … ma chay lắm việc lắm …

Hai người vội rảo bước ra khỏi căn buồng, họ thấy dễ chịu nhẹ nhàng. Trong buồng tối om, một cái xác nằm song sượt.