vietmessenger.com
Nguyễn Đình Toàn
234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam
Post by Sơn râu 10 Jun 2025
27. Hoàng Nguyên
Hoàng Nguyên tên thật là Cao Cự Phúc. Ông sinh tại Huế năm 1932. Sáng tác đầu tay của ông có lẽ là bài Anh Đi Mai Về. Chắc ca khúc được viết sau 1945-46 ít nhất vài năm (vì khi ấy Hoàng Nguyên mới 15, 16 tuổi). Nhưng nghe bài hát này người ta vẫn cứ mường tượng lại những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp. Nó chất chứa cái không khí một nửa hào hùng một nửa bi thảm. Tuy là ca khúc đầu tay nhưng nó đã chứng tỏ được tài năng của Hoàng Nguyên và còn có thể coi là một trong những bản nhạc hay của thời đầu kháng chiến nữa:
Nếu hiểu rằng anh đi vì lũ giặc tham tàn
Thì em ơi! Em chớ sầu thương chi
Em thấy chăng khói súng của giặc thù
Còn mịt mù và còn che khuất mờ
Nắng nửa chiều đưa anh nhìn
xóm làng điêu tàn
Nhìn sông xanh, nhìn bông lúa,
nhìn nương dâu
Tay nắm tay em nhớ lời dặn dò
“Đừng ngập ngừng, buồn lòng ai giết thù” Được sáng tác vào thời điểm đặc biệt như vậy nên (có thể) nó đã trở thành một nỗi vương vấn của người viết đối với một khoảng quá khứ, dây dưa mãi về sau. Nghe nói, khi đang dạy học ở Đà Lạt, Hoàng Nguyên đã bị chính quyền địa phương bắt và đầy ra Côn Đảo một thời gian. Sự việc đến như vậy, chắc phải có gì nghiêm trọng. Nhưng ít người biết rõ sự liên hệ của ông với “bên ngoài” khi ấy tới mức nào.
Lúc ông thực sự nổi tiếng, nghĩa là được nhiều người biết tới ở miền Nam, ông đang là sĩ quan trong Quân Lực
Việt Nam Cộng Hòa, không thấy ai nhắc tới chuyện tù ấy của ông. Tất cả những sáng tác của Hoàng Nguyên sau bài Anh Đi Mai Về đều là tình ca. Theo lời kể lại của ông Vương Trùng Dương, một người quen biết và có nhiều dịp gần gũi, làm việc chung với Hoàng Nguyên, thì Hoàng Nguyên có
nhiều rắc rối tình ái hơn chính trị. Không biết có những nhân vật nào ở ngoài đời thực sự trở thành những bóng hồng trong nhạc của ông? Song, cứ theo lời đồn đại, mỗi ca khúc của Hoàng Nguyên đều có tình sử của nó. Người ta có thêu dệt quá không?
Một chiều lang thang bên bờ Hương giang
Tôi gặp một tà áo tím
Nhẹ thấp thoáng trong nắng hương
Màu áo tím sao luyến thương
Màu áo tím sao vấn vương …
Có điều chắc chắn là Hoàng Nguyên rất nặng lòng với Đà Lạt. Ông viết không nhiều, vậy mà trong số các tác phẩm của mình ông đã dành cho Đà Lạt tới hai bài Ai Lên Xứ Hoa Đào và Bài Thơ Hoa Đào. Ngay cả ca khúc ông không nói gì về, nghe nó, người ta vẫn cảm thấy phảng phất không khí Đà Lạt, đó là bài Đường Nào Lên Thiên Thai.
Không biết “người Đà Lạt” của ông có thật không, nhưng Hoàng Nguyên làm cho rất nhiều người chưa biết Đà Lạt, muốn tới Đà Lạt, nhìn thấy Đà Lạt, vì nghe nhạc của ông. Cũng như đã có bao người muốn tới Huế để được xem Thôn Vĩ Dạ sau khi đọc thơ Hàn Mặc Tử. Người ta không thấy sự khác biệt bao nhiêu giữa cái tình trong bài Tà Áo Tím và các bài Ai Lên Xứ Hoa Đào và Bài Thơ Hoa Đào.
Nhà văn Kiêm Minh, trong một truyện ngắn, nói về người em gái của mình có viết một câu đại khái “không biết vì nó buồn nên đẹp hay vì nó đẹp nên buồn”. Nghe nhạc Hoàng Nguyên, dường như người ta cũng nhận ra cùng một lúc cái đẹp và cái buồn tương tự.
Ai lên xứ hoa đào dừng chân
bên hồ nghe chiều rơi
Nghe hơi gió len vào hồn người
chiều xuân mây êm trôi
Thông reo bên suối vắng,
lời dìu dặt như tiếng tơ
Xuân đi trong mắt biếc
lòng dạt dào nên ý thơ
Nghe tâm tư mơ ước mộng Đào Nguyên
Đẹp như chuyện ngày xưa
Ai lên xứ hoa đào đừng quên
bước lần theo đường hoa
Hoa bay đến bên người ngại ngần
rồi hoa theo chân ai
Đường trần nhìn hoa bướm
rồi lòng trần mơ bướm hoa
Lâng lâng trong sương khói
rồi bàng hoàng theo khói sương
Lạc dần vào quên lãng
rồi đường hoa lặng bước trong lãng quên
Nói chung nhạc Hoàng Nguyên là nhạc của một người lãng mạn. Ông yêu người đẹp, cảnh đẹp. Nhạc của ông là để ngợi ca những vẻ đẹp ấy.
Lời ca của Hoàng Nguyên được nhiều người thích nhất là câu: Nắng nửa chiều đưa anh nhìn xóm làng … nghe rất Việt Nam, gợi hình ảnh những thôn xóm, cánh đồng, một nỗi buồn có sẵn tích tụ từ lâu. Hai chữ “nửa chiều” cũng làm liên tưởng tới một cái gì sắp tàn, sắp mất. Hoàng Nguyên chết trong một tai nạn xe hơi trước 1975.
Đường Nào Lên Thiên Thai
Cầm tay em anh hỏi
Đường nào lên Thiên Thai
Đường nào lên Thiên Thai
Đường nào lên Thiên Thai
Nơi hoa xuân không hề tàn
Nơi bướm xuân không hề nhạt
Nơi tình xuân không úa màu bao giờ
Ngày xưa sao Lưu Nguyễn
Gặp đường lên Thiên Thai
Nhạc vàng ai mê say
Rượu Đào ai ngây ngây
Suối Ngọc reo dưới bước chân đi
Tiếng nhạc tiên quyến luyến xiêm y
Ôi làm sao lạc vào được Thiên Thai
Anh nào biết đường lên Thiên Thai
Khi trời đất còn vương thương đau
Khi hồn anh chưa biết sẽ về đâu
Anh nào biết đường lên Thiên Thai
Khi lòng còn như băng buốt giá
Và tình còn e ấp nói không thành lời
Nhưng rồi nhìn trong mắt đẹp
Lòng chợt vui như say
Kìa đường lên Thiên Thai
Kìa đường lên Thiên Thai
Kìa đường lên Thiên Thai
Ấy đường qua ngõ mắt thơ ngây
Tiếng nhạc êm lẫn tiếng thơ say
Đưa hồn anh lạc vào tận tim ai
Anh Ngọc
Discover more from Son Rau
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
