Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 9 Jun 2025

26. Hoàng Giác

Không biết trong số các bạn trẻ, nhất là những người trưởng thành tại hải ngoại này, có bao nhiêu người biết, bao nhiêu người không biết đến cái tên Hoàng Giác?

Nếu các bạn trẻ không biết gì nhiều về Hoàng Giác, thì đó cũng là một điều tự nhiên thôi. Vì giữa Hoàng Giác và những người yêu nhạc, đã có một khoảng cách, về cả không gian lẫn thời gian. Từ hiệp định Gèneve 1954 đến biến cố 1975 là một khoảng thời gian khá dài. Từ 1975 đến nay, lại thêm một khoảng thời gian dài hơn nữa. Cộng chung đã trên dưới nửa thế kỷ. Khi hiệp định Genève chia cắt đất nước, Hoàng Giác ở lại Hà Nội.

Tất cả các ca khúc của ông đều được viết trước năm 1954. Sau đó, người ta không còn được nghe thêm một sáng tác nào mới của ông nữa. Nhưng trong khoảng thời gian từ 1946 đến 1954, Hoàng Giác viết được khá nhiều nhạc.

Nhiều ca khúc của Hoàng Giác khi viết xong, đã được chính ông mang lên hát trên đài phát thanh Hà Nội lúc bấy giờ. Ông có một giọng ca trầm ấm, có cá tính. Đặc biệt là những ca khúc mở đầu bằng những câu thơ thất ngôn hay lục bát. Hoàng Giác ngâm sa mạc rất mùi mẫn. Và, với lối trình trình diễn này, gần như ông là người khai sáng một cách thức biểu diễn kiểu mẫu mà sau này có nhiều người bắt chước.

Không có gì mới lạ trong cung cách viết nhạc cũng như viết lời ca của Hoàng Giác. Nhưng bài hát nào của ông cũng chứa đựng một sự nồng ấm, thiết tha, đủ làm xúc động người nghe. Không phải người ta chỉ yêu bài hát, mà dường như, qua bài hát, người ta còn cảm thấy được sống lại cái tình riêng của mình. Khi hát hay nghe nhạc Hoàng Giác, người ta tưởng chừng được chìm đắm trong thế giới ngọt ngào của kỷ niệm, của mơ ước. Hoặc thích thú hơn, lần theo các thanh âm của ông, người ta có cảm tưởng như mình đang đến gần hơn cái cõi riêng của chính mình, đó là: người yêu, tình yêu, quê hương …

Không rõ ràng, bởi vì Hoàng Giác luôn trộn lẫn thực với mộng. Ông nói với tình nhiều hơn với người tình. Dù gần đây ông có mang cả hình của người mà ông cho biết, đã gây cảm hứng cho ông viết nhạc đăng trên báo, cảm tưởng của người nghe vẫn không thay đổi.

Hoàng Giác là một người mơ mộng. Hình như ông yêu mối tình của mình nhiều hơn người tình. Những người như thế chính là những người thất lạc trong tình. Có lẽ vì vậy, trong toàn thể nhạc của Hoàng Giác, lúc nào cũng thao thức một niềm mong ước được trở về.

Ngày Về, Anh Sẽ Về, Quê Hương, Hương Lúa Đồng Quê, Bóng Ngày Qua, Lỡ Cung Đàn. Ca khúc nào của của ông cũng chất chứa nỗi mong ước

này. Tình yêu thu nhỏ là người yêu, phóng lớn là quê hương. Kẻ thất lạc trong tình nào cũng mong ước trở về những nơi chốn ấy. Ai trong chúng ta không có lúc thấy mình giống như Hoàng Giác? Nói cách khác, ai trong chúng ta không có lúc thấy mình ở ngoài vườn địa đàng? Do đó, người ta hiểu vì sao, rất nhiều lính viễn chinh Pháp ở Hà Nội thời chiến tranh, thuộc âm điệu bài Ngày Về của Hoàng Giác, dù chắc chẳng mấy người hiểu được lời ca nói gì. Và điều này có nghĩa là, giai điệu của Hoàng Giác, tự nó, đã hàm chứa một tình hoài hương.

Hoàng Giác xuất hiện cùng một lúc với những Hoàng Trọng, Hoàng Dương, Tạ Tấn, Nguyễn Văn Quỳ, Nguyễn Văn Khánh, Nguyễn Thiện Tơ v.v … ở ngay trong lòng Hà Nội. Hà Nội trong nhiều năm đã giống như cái nôi của thơ và nhạc một thời.

Nghe lại nhạc của hầu hết các tác giả thời ấy chúng ta sẽ thấy một điều đặc biệt này: ai nấy đều nặng trĩu một tình hoài hương. Tại sao, sống ngay trên quê hương mà nỗi tư hương lại canh cánh trong lòng người ta như vậy?

Từ bao nhiêu năm nay, chúng ta thiếu một quê hương thực sự hay đó chỉ là chứng lãng mạn của tất cả mọi người? Không! Đã là người Việt Nam thì suốt trong nửa thế kỷ qua, không thể nói tới hai tiếng quê hương mà lại không có lúc cảm thấy xé gan, thắt ruột.

Đối với số người Việt Nam đang lưu lạc ở khắp bốn phương trời này, hai tiếng ấy hẳn còn thấm thía hơn nữa. Chiến tranh đã tàn. Lửa đã tàn. Nhưng khói của các cuộc tang thương liệu đã tắt hẳn trong lòng mọi người Việt Nam chưa?

Chúng ta sẽ không nói tới lý do vì sao, biết bao người như Hoàng Giác, như Nguyễn Văn Khánh, như Nguyễn Thiện Tơ, đã không còn sáng tác được nữa. Nhưng cái sự thật ấy là một sự thiệt thòi, không phải chỉ riêng đối với chính họ, mà còn là một sự mất mát lớn của cả đất nước nữa.

Những người trẻ, không biết gì về Hoàng Giác, đã nghe và đã hát những Ngày Về, Quê Hương, Mơ Hoa … và số người này càng ngày càng tăng thêm. Điều ấy chứng tỏ, ông vẫn còn và chắc sẽ còn được yêu mến, dù ông đã vắng tiếng lâu rồi. Mỗi bài hát của ông được hát lại, kể như một bông hồng người hát, người nghe, tặng lại ông. Nó cũng gói ghém tất cả sự xa cách và gần gũi bao nhiêu năm, bao nhiêu đổi thay, cái vững bền và cái thoáng qua nữa.

Tiếng Hát Biên Thùy

Một chiều biên cương anh mơ về xa

Bâng khuâng lòng trông bốn phương

tìm đâu bóng quê nhà

Tìm nụ cười tươi thắm tô những em tôi

Bao nhiêu ngày vui mong chờ anh quay về quê cũ

Lạnh lùng heo may se vương lòng anh

Quê hương chìm trong khói bình mà say đắm sao đành

Ngày đoàn người vang hát ca khúc vinh quang

Say sưa cười vui với bao cô nàng đứng bên đường

Anh nhớ mái tóc xanh xoã trong nắng hanh

với đôi mắt xinh

Anh nhớ đôi môi xinh hoa hé dâng hương

cười khi chiều xuống

Rồi ngày yên vui anh quay về em

Quê xưa nghìn năm với nhau cùng vui sống êm đềm

Cuộc đời phồn hoa lánh xa thiết tha chi

Bao nhiêu lần mơ thấy em tươi cười đón anh về

Anh Ngọc