Hình bóng Cha trong đời

baotreonline.com
Tim Nguyễn
Post on June 14th, 2024

Post by Sơn râu 7 Nov 2024

Hình bóng người cha được nhắc nhiều trong văn chương và âm nhạc. Không thiếu những người cha đã làm lụng cực nhọc một đời để nuôi con khôn lớn, thành đạt. Lại có những người cha xả thân che cho con qua cơn hỏa hoạn, bão tuyết …Cũng có những người cha bị thảm nạn, để lại cho con bao nỗi đau buồn tiếc thương như trong phim Will của đạo diễn Eusong Lee, đã đoạt giải tại The Student Academy Award vào ngày 8 tháng 6.2013. Mở đầu và kết phim là lời của người cha được đọc bằng một giọng nam cảm động, “con gái, cha sẽ không sao đâu, cha sẽ trở về…” Phim kể, người cha là một trong hàng ngàn nạn nhân của thảm họa khủng bố ngày 11 tháng 9, 2001 tại World Trade Center, buổi sáng ông chia tay con gái đi làm và rồi không về nữa, cô bé với nỗi nhớ thương cùng ý muốn mãnh liệt đã cố gắng với món đồ chơi yo-yo (mà người cha cho trước khi đi làm đã cho bé) để quay ngược thời gian về lại thời điểm lúc sáng cha chia tay, và cái chết đã không xảy ra. Phim dài chỉ 4 phút, hình ảnh được thể hiện bằng những nét cắt kim cương như những vết buồn sắc nhọn cứa vào cảm xúc.
Nhớ năm nào ngày Father’s Day. Nguyễn ngồi nghĩ đến bao chuyện trên đời rồi nghĩ đến cha mình. Và bài hát Papa bỗng trở lại trong tâm trí. Đã nhiều, rất nhiều lần mình nghe Paul Anka hát ca khúc này và mỗi lần nghe lại rưng rưng nước mắt.
Lại sắp đến ngày Father’s Day. Đức Duy với giọng khàn khàn hát Papa cũng rất xúc cảm. Tới đây gặp Duy thế nào cũng sẽ bắt hắn hát lại.

Papa của Paul Anka – nguồn youtube
Trở lại với bài Papa của Paul Anka, ca từ bài hát khởi đầu như sau:
Everyday my papa would work
To try to make ends meet
To see that we would eat
Keep those shoes upon my feet
Ngày lại ngày cha làm việc
cố gắng nuôi gia đình
để chúng tôi có cái ăn
và chân tôi được mang giày
Mỗi đêm, cha bế tôi vào giường, hôn lên trán tôi, sau khi cầu kinh. Và rồi, có những năm gian khổ. buồn rơi nước mắt, nhưng rồi cũng qua. Chúng tôi đều mạnh mẽ dẫu khốn khó nhưng cha kiên cường và có mẹ một bên góp sức.
Và rồi thời gian trôi qua, cha ngày một già đi, mẹ ốm đau bệnh tật. Một ngày kia mẹ qua đời và cha hoàn toàn suy sụp, người kêu lên: “Trời ơi, sao lại là bà ấy? Sao không mang tôi đi?” Mỗi ngày cha ngồi khóc nức trên chiếc ghế dựa và không bước lên lầu nữa vì không có mẹ trên ấy. Thế rồi một hôm cha bảo tôi: Con cứ đi đi tạo lập cuộc đời của riêng mình. Đừng lo lắng. Để cha một mình không sao.
Và cha nói: Có những việc con phải làm. Có những nơi con phải được nhìn thấy. Và đôi mắt cha buồn thật là buồn khi cha nói lời chia tay với tôi. Mỗi lần tôi hôn con tôi lời cha lại vang lên – quá đúng. Trẻ con sống qua sự đùm bọc của người cha, hãy để chúng lớn lên và chúng sẽ ra đi.
Tôi nhớ từng lời cha nói với tôi. tôi hôn các con tôi và cầu nguyện chúng sẽ nghĩ tới tôi như thế. Một ngày nào đó …
Nội dung bài Papa của Paul Anka là như thế. Tình cảm cha con ở đây thật tuyệt vời. Cha của kẻ viết những dòng này cũng có những tình cảm như thế và đã tận tụy làm việc nuôi mình khôn lớn. Tuy nhiên do điều kiện địa lý thổ ngơi và những biến chuyển của thời thế có điều khác với người cha của Paul Anka. Những năm ấy, khoảng 1944-46 đang làm ăn buôn bán ở tỉnh Khongsédone, cha và anh của Nguyễn tham gia hoạt động bí mật chống Pháp nên bị bắt đưa đi giam ở nhà tù của tỉnh Paksé thuộc miền Bắc nước Lào. Nguyễn lúc ấy chừng 10-12 tuổi được mẹ sai đi thăm, bới xách cho cha và anh. Buổi đầu tiên từ nhà trọ mang đồ ăn vô thăm cha, nhằm giờ ăn, tù được đưa vào một phòng chung. Nguyễn và mấy người đi thăm nuôi có mặt ở đó. Cha xuất hiện trong dáng dấp gầy xanh, tiều tụy. Nguyễn chỉ biết đứng nhìn và khóc.
Ở Paksé không bao lâu thì cha và đám tù được đưa đi Attopeu đất lưu đày. Đường xa diệu vợi, núi non chập chùng. Nguyễn và một thằng bạn cùng tuổi mang theo thức ăn thăm nuôi đi nhờ xe bò chở lúa từ Khongsédone tới Saravane rồi ngừng lại nghỉ ngơi ở nhà Dì Sáu, chờ theo xe hàng lên Attopeu. Đường đi muôn vàn cực nhọc. Nguyễn bé tí phải ngồi trên mui xe. Hết một ngày dài mới tới nơi.
Tới Attopeu Nguyễn và thằng bạn xin ở tạm trên gác nhà một đồng hương rồi vào nhà giam thăm cha. Đây là đất lưu đày giữa vùng núi non trùng điệp nên đời sống của tù tương đối thong thả. Nguyễn đem đồ ăn tiếp tế vào với cha và anh, nhiều hôm ở lại luôn trong đó. Ăn chung trên sàn nhà lao, tối còn nghe ca hát, ngày đi tắm ở con sông rừng gần đó. Dòng sông sâu thẳm, nước chảy xiết, không bao giờ quên.
Khoảng 2 năm sau, 1948, cha và đám tù nhân người Việt ở Attopeu được trục xuất về Việt Nam. Đoàn xe ghé Khongsédone đón gia đình Nguyễn và một hai gia đình khác nữa. Đi suốt mấy ngày, qua đèo Lao Bảo thì về đến lao Thừa Phủ Huế. Nguyễn cũng ở đó với cha chừng một tuần thì cả nhà được về sống ở Vỹ Dạ.
Nhớ lại tuổi nhỏ với hình bóng cha lòng này cũng thấy được an ủi. Đây là lần đầu tiên Nguyễn kể lại và viết ra. Ngoài ra cũng có thơ viết về cha lúc mình đi tù ở Cẩm Nhân, Thanh Chương. Các ông Hà Thượng Nhân, Vũ Đức Nghiêm, Tô Thùy Yên … hồi ở trong trại đều đã có đọc. Hình bóng cha giờ đây như trong huyền sử, mang không khí Cựu Ước của thời hoang sơ.
năm năm. ta qua vùng thảo nguyên
nghe mơ hồ ngôi sao biếc gọi

cha đã đi qua vùng thảo nguyên
gió mùa xưa chuyển cơn giông lớn
vang thiên thu. chớp bể mưa nguồn
nước vượt bờ. trùng khơi nước rộng
hồn cựu kinh. thấp thoáng ngọn rừng
đám lưu dân qua vùng châu thổ
chẳng tìm đâu thấy một xóm làng
thảo nguyên. tàn khuya. không ánh lửa
trời mịt mùng. muông thú kêu hoang
…
cha trở về trong căn nhà gỗ
trao cho ta chiếc gậy tìm đường
đêm uống trà khan. đọc thơ cổ
xót đời. qua một tiếng độc huyền
(trích Tôi Cùng Gió Mùa)
Tiếp theo đây là hình bóng người cha trong văn NT Khánh Minh.
*Từ “Cha” chỉ là một tên gọi khác của lòng yêu thương (Fanny Fern)
Đêm khuya đèn hắt bóng rầu rầu
Lệ chữ theo hoài trang sách sâu
Cha buông nét bút sầu ẩn sĩ
Một dải sơn hà một nỗi đau
Cách đây ba mươi mấy năm, tôi đã viết về cha tôi như thế. Cảm xúc từ một đêm rất khuya đi ngoài ban công nhìn vào bàn làm việc cha bên cửa sổ còn ánh đèn, in trên gương mặt xương nét sầu muộn cô độc. Khi đưa cha đọc, ông bảo, sao tứ tuyệt mà con để thất niêm luật thế…

Bảo Huân microsoft AI
Chẳng bao lâu sau đó, ông bị đem đi, rất xa nhà. Không hiểu sao cuộc đời cha cứ đong đưa tù ngục, của cả hai phía. Tôi nghĩ cha tôi thật sự là người mơ mộng. Tại vậy, mà ông đúng là cây cô độc, như ông viết trong một vở kịch dở dang. Dang dở như sự nghiệp và hoài bão của ông. Cái nỗi đau dải sơn hà trong tâm cha thôi hãy để tan vào bụi tro trong chiếc tĩnh im lặng. Cha ơi. Con chỉ muốn nhắc đến tình cha, yêu thương con gái như thể mình là chỗ cho nó hành tỏi yêu thương. Làm nũng hết biết (giờ mới biết thế), từ cái ngày còn mặc áo đầm xòe trắng cho đến tuổi vòi tiền may một cái áo dài lụa hoàng hoa.
Theo lời kể của Khánh Minh, cha cô là người yêu nước, yêu văn chương, sống bằng nghề dạy học và nghề làm báo. Xin nghe tiếp lời của Khánh Minh:
…Hồi đó, tiễn cha đi dạy học xa, tôi vừa đủ tuổi để biết chia tay là rất buồn. Trong trí nhớ tôi là sân ga đêm, khói toa tầu, tiếng xình xịch rền trên thềm đưa tiễn. Cha ôm mẹ, ôm tôi, và tôi luôn được nghe, lúc cha bước lên mấy bực toa tầu, quay đầu lại, ba sẽ về sớm thôi mà tôi đã là một đứa con hạnh phúc khi luôn được đón bước cha về, không như cô bé trong Will, không như người con gái trong phim hoạt hình Father and Daughter, đã chờ cha mình suốt một đời và chỉ được ở trong vòng tay cha nơi màn sương ảo…
…Dạo ở tù về, cha lặng lẽ. Mỗi sáng cha qua làm vườn bên sân chùa, bữa cơm nhà có thêm rau cải non, trái khổ qua… Sáng dắt xe đạp ra cổng, tôi nhìn theo dáng áo nâu với cuốc trên vai khấp khểnh trên con đường hai bên không phải là ruộng xanh mà là những nhà phố, tôi tự hỏi lúc ấy cha nghĩ gì. Tối thì cha thường xuyên thức khuya, nhìn qua cửa sổ, tôi cảm thấy một nỗi cô quạnh xót xa với cảnh ánh đèn vàng yếu và mái đầu cha cúi trên trang giấy, bóng một người khắc khổ trên một con đường dài. Hình ảnh trong bức tranh ấy cái gì cũng chỉ có một, lẻ loi. Và tôi, cũng một mình, đứng nhìn theo bóng cô độc ấy hút cuối đường gió và bụi. Cha ơi … con lại nhớ giọng cha, trạm trạm nhất phiến tâm/ minh nguyệt cổ tỉnh thủy…(tấm lòng vằng vặc/ như ánh trăng soi giếng năm xưa)
… Khi cả nhà sum họp lại. Cha cũng không ở yên một chỗ. Dạy học khi thì Nha Trang khi thì Sài Gòn, Biên Hoà, rồi mãi miền Tây. Không bươn chải sao được khi một đàn con tuổi ăn và học.
Và rồi cha làm rất nhiều nghề, ký giả, viết sách giáo khoa, soạn tự điển, dạy học, thầu khoán xây cất, nhà in, coi Tử Vi, bốc dịch, nhà Hán học (chả vậy mà, năm 1975, khi công an vào xét nhà, thấy một xấp những thiếp nhỏ ghi nghề nghiệp của ông trên bàn làm việc, họ đã phán, là CIA của Mỹ Ngụy)
Như thế đó, cha của Khánh Minh là hình ảnh một cây cô độc vươn lên giữa trời trăng sao … Dạo tôi về thấy trên bàn thờ, mẹ để mấy tác phẩm đã in của cha, mấy cây bút cha cầm mỗi ngày, và một bản thảo kịch dang dở, Cây Cô Độc, cha ơi, lệ chữ theo hoài trang sách sâu…
Cha của Khánh Minh cũng như bao người cha khác có tài năng, chí khí và tâm hồn đã vĩnh viễn ra đi, để lại bao nỗi nhớ và những trang sách bụi mờ.
TN – Tổng Hợp