Đáy địa ngục

Tạ Tỵ

Post by Sơn râu 22 May 2024

Chương V: Về xuôi

Phần 6

Buồng số 8, nơi tôi ở cũ, đêm qua có chuyện lộn xộn. Nghe đâu anh em trùm mền đánh “ăng ten”. Tin đồn loan truyền rất nhanh trong khu vực lao động.

Cũng vì chuyện đó, Buồng trưởng kiêm Đội trưởng Cường đã bị bắt giam, vì có trách nhiệm trong vụ lộn xộn này. Tụi Công An nghi, chính anh đã tổ chức, nếu không, anh cũng che chở cho công việc đánh người. Cường bị phạt kiên giam tới khi nào trại tìm ra thủ phạm hoặc chính anh tố cáo. Nhưng chẳng bao giờ tụi Công An tìm ra thủ phạm, cũng như thà bị kiên giam chứ không đời nào Cường chịu tiết lộ tên tuổi người đánh “ăng-ten”! Trong những ngày gần đây, chuyện gì xẩy ra ở trong buồng 8, tụi Công An đều biết. Do đó, phải có người báo cáo. Anh em để tâm tìm, dò xét xem ai có lòng dạ khốn nạn, bán sống anh em? Sau khi tìm ra, chờ tối, sau kẻng ngủ, trùm mền “đánh hội chợ”. Tên bị đánh, hôm sau được chuyển qua buồng khác, và cũng từ đây, đời hắn tàn, không ai thèm nói chuyện. Hắn ngồi đâu, anh em lánh chỗ khác. Hắn bị khinh bỉ và được coi như “hủi”.

Vấn đề đánh “ăng ten” do một nhóm anh em trẻ, cấp bậc từ Đại Úy trở xuống và những người, tuy không thuộc diện quân nhân nhưng “có lòng”, phát động. Phần đông, họ thuộc Đội 20, một Đội nổi tiếng “ba gai” gọi Công An bằng mày như gọi bạn! Một buổi, tôi lao động bên cạnh Đội 20, có tên nữ Công An đi qua, một anh trong đội 20, vỗ vai tên Công An quản giáo lao động đứng gần:

– Ê mày, con đó trông được đấy chứ?

Nóixong, anh phá ra cười, cả Đội cười theo, làm cô gái ngượng quá bỏ chạy! Lao động khi nào muốn nghỉ cứ nghỉ, nghỉ bao lâu tùy ý, họ gọi là “xù”. Danh từ này bây giờ được phổ biến trong các Trại Tỵ Nạn khi đồng bào bị phái đoàn nào đó từ chối: bị đóng mộc xù rồi! Nó xuất xứ từ trong nhà tù Cải Tạo. Đội 20 tượng trưng cho tinh thần bất khuất của Quân Lực Cộng Hòa. Họ sáng tác những ca khúc quật khởi, chống Cộng triệt để. Họ chống đối ra mặt. Anh em trong Đội rất đoàn kết, thương yêu nhau. Tuy nhiên không phải Đội 20 gồm toàn những người có tinh thần như thế cả. Có vài người đứng tuổi, tuy không muốn, cũng vẫn phải theo vì thuộc thiểu số. Họ cũng gánh chịu, hậu quả do những người trẻ tuổi chủ động.

Cường, Đội trưởng, được anh em quý vì luôn luôn đứng về phía anh em dù ở trường hợp hoàn cảnh nào. Một chiều, không hiểu có chuyện gì, một tên Công An đánh tù, người kia đánh lại. Tên Công An kêu mấy tên khác vào để bắt anh kia mang đi. Cường nhìn thấy, phát động anh em la hét rầm trời:

– Cán bộ đánh tù, anh em ơi, cán bộ đánh tù!

Hàng trăm cái miệng kêu lên như vậy, tụi Công An sợ to chuyện, thả anh kia ra!

Có sáng chủ nhât, anh em đi đánh “ăng ten” tại buồng “Bò Lục”. Tuy cấp lớn, nhưng nhiều vị bê bối, sợ sệt tụi Công An quá đáng, làm tụi nó khinh khi chung. Ba người tiến vô, một anh chỉ về phía có người ngồi phơi nắng trên chiếc ghế đẩu ngoài sân. Anh kia nhận diện xong, lừng lững đi vô, tiến đến phía người ngồi trên chiếc ghế, đưa tay túm lấy ngực áo hỏi:

– Mày làm “ăng-ten” hả?

Người kia chưa kịp trả lời, đã ăn mấy loi vào mặt. Đánh xong, buông tay, người kia ngã lăn xuống đất. Ba người lừng lững đi ra trước những con mắt vừa sợ, vừa ngạc nhiên của các vị Đại Tá đứng quanh đó. Nhưng đến chiều, biết đánh lầm, thay vì đánh ông anh, lại nhè đánh người em vì hai anh em giống nhau như đúc. Người đánh đến tận nơi xin lỗi, nhưng người bị đánh không chịu, cứ làm đơn thưa Ban Giám Thị. Nhưng họ cũng chịu, vì không có bằng chúng để bắt. Đối với Cộng Sản khi nào bị bắt tại trận, lúc đó hãy hay, còn không, cứ chối dài dài, chẳng sao. Nhưng cũng từ đó, Đội 20 bị theo dõi rất sát.

Ngoài vấn đề đánh “ăng-ten”, Đội 20 còn lo bảo vệ quyền lợi của anh em về vấn đế ăn uống. Nếu ai thông đồng lấy bánh, cơm, bo bo hoặc rau ra khỏi nhà bếp bị thấy, cũng ăn đòn. Do đó, vấn đề thất thoát cũng đỡ. Còn chuyện buôn bán, đổi chác cũng được Đội 20 kiểm soát, cho ăn lời với mức độ vừa phải. Ví dụ một hột vịt mua 80 xu, chỉ được bán cao nhất 1 đồng. Rau dưa cũng vậy. Chính họ cũng mua về, để bán lại với mức lời ấn định. Ở buồng tôi, cũng có anh gia nhập vào phong trào đó. Anh tên Khang, hạ sĩ I, người nhái. Anh còn trẻ, có sức mạnh, bị bắt vì hoạt động Phục Quốc. Năm ngoái, anh đã cưa chấn song sắt toan vượt nguc nhưng không thoát, bị kiên giam 3 tháng. Một chiều, khi anh em ngồi chờ vào “chuồng”, Khang đứng dậy nói:

– Thưa quý bác, quý anh, tôi xin phép được nói vài lời. Lúc này, ở đây không còn Đại Tá, Trung Tá, Thiếu Tá gì ráo trọi. Tôi, Hạ Sĩ I đây, nhưng được anh em tín nhiệm, cử ra để gìn giữ và bảo vệ quyền lợi chung. Buổi trưa nay, tôi có bắt gặp một anh trong buồng ta, thông đồng với nhà bếp mang về trái bí để ăn riêng. Tôi yêu cầu anh đó tự giác bỏ ra và xin lỗi anh em, nếu không, tôi bắt buộc phải thi hành kỹ luật, tức dùng bạo lực.

Một anh đứng dậy nhận lỗi. Đó là một sĩ quan lái F5 đã nhiều lần Bắc tiến! Anh có vẻ ngượng, nhưng anh em không có thái độ gì về chuyện này, vì nghĩ một trái bí có đáng gì cho mấy ngàn người ăn, trong khi tụi Công An hậu cần nuốt cả ngàn trái bí, chẳng thấy ai nói!

Tin vợ Cường ra thăm nuôi chồng không được gặp, đồn rầm Trại. Người đàn bà ấy cương quyết đòi tụi Công An phải cho gặp chồng, nếu không chị sẽ quay về Hà-nội thưa tại Bộ Nội Vụ, vì chị ra thăm chồng có giấy phép của Hà-nội. Nếu không được nữa, chị sẽ ở lại đây, tuyệt thực đến chết. Chị đã nhịn ăn 24 giờ. Tụi giám thị, sau những cân nhắc, quyết định tha Cường, sau 6 tháng kiên giam, cùm 1 chân. Khi được thả ra, anh không đi đưọc, phải có 2 người dìu. Nước da anh xanh mướt như tầu lá chuối non, vì thiếu ánh nắng. Tụi Công An còn ban ơn cho anh được hưởng 24 tiếng trong “căn nhà hạnh phúc”!

Mọi người đều phục chị Cường, người đàn bà can đảm và có lòng thương chồng tuyệt đối.

Hôm nay, nghỉ bệnh ở nhà, buổi chiều tôi đến thăm Cường. Nhìn thấy tôi, Cường reo lên:

– A, anh, ở trong nhà kỷ luật, anh em vẫn thường nhắc đến anh. Độ này trông anh khá nhiều!

Tôi cảm ơn và hỏi Cường về những ngày gian khổ. Cường cười:

– Chúng em ở trong ấy vẫn vui. Tối nào em cũng chiếu phim.

Tôi ngạc nhiên hỏi:

– Phim đâu mà chiếu, chiếu cách nào?

– Chiếu đây, là kể lại những chuyện phim cũ đã xem, để giải trí. Vì mỗi phòng cách nhau có bức tường thấp nên nói gì đều nghe được, cũng như mỗi ngày, em vẫn nói chuyện được với các anh em Trại B, lao động gần đấy. Do dó, tuy bị biệt giam, nhưng mọi tin tức em đều biết, cả chuyện đánh lầm!

– Bây giờ cậu được tha hẳn chưa?

– Tụi nó tha rồi, lại còn cho về Đội 20!

– Nó còn cho làm Đội trưởng nữa thôi?

– Không, lúc này là đội viên, như anh vậy. Mai em đi lao động cho chóng khỏe, vì thiếu nắng người yếu lắm.

– Sao không nghỉ thêm ít bữa?

– Ở nhà chán lắm, tụi Công An ra vô sùng sục, khó nói chuyện!

Tôi đi về, Cường tập tểnh đưa tôi ra tới thềm.

mạnh hải flickr

Đây là căn buồng, tôi đã ở một thời gian. Có anh Trung Tá mất một giò, suốt ngày chống nạng đi lộc cộc và nhà văn Trọng Bình, đã từng viết chung với tôi trong Tạp chí Thế Kỷ vào những năm 1951 -1952 – 1953 tại Hà-nội, do Bùi Xuân Uyên chủ trương. Bây giờ anh đã quá già, lại nghễnh ngãng nặng, mỗi lần nói chuyện với anh phải hét lên, do đó, ít khi tôi nói, nhất là chuyện tâm tình. Anh bị đi cải tạo vì hoạt động đảng phái. Anh có hai người con trai cũng đi cải tạo như anh, nhưng ở trong Nam. Hiện ở Saigon, anh có hai đứa con gái nhỏ, chả biết chúng làm gì để sống? Có lúc buồn quá, anh nói với tôi:

– Lúc còn trẻ hăng say hoạt động, có bao nhiêu tiền đều cùng các “đồng chi” tiêu chung, có bao nhiêu sức khỏe đem dâng cho Đảng. Nay đã già bị tù tội, gia đình khánh kiệt, chả thấy ai hỏi đến, buồn ghê!

Anh nói câu nào, tôi đều nghe rõ, còn tôi nói, anh không nghe, do đó, tôi chỉ ngồi im.

Còn người nữa, chắc chẳng bao giờ tôi quên. Đó là một ông già người miền Nam, khi trước làm Hội Đồng Xã, nay bị đi cải tạo, suốt ngày mồm ngậm điếu thuôc rê, dù cháy dù không, đầu quấn khăn rằn ri, lẩm bẩm như tụng kinh từ sáng sớm tới giờ ngủ. Ông đã rụng hết răng, nên nhai bằng lợi. Mỗi lẫn ăn bo bo, ông không nhai mà nuốt. Trông thật tội nghiệp!

Một nhân vật nữa, hãy còn trẻ. Thiếu Úy ngành cảnh sát, có tài ăn cắp. Ai để cái gì ăn được ở đâu, hắn đều biết, chỉ cần 5 phút, lấy ra khỏi túi đồ. Đi lao động thì thôi, khi ở nhà, nằm dài, chụp chiếc mũ vải lên mặt, mắt lim dim dò xét chung quanh. Một hôm bị bắt quả tang, ăn cả chục cú đấm. Nó ôm mặt khóc rưng rức. Quả thực, hắn quá thiếu, không quà, không thăm nuôi, sức trẻ làm sao chịu đựng nổi với cơn đói triền miên từ ngày cải tạo đến nay.

Ở trong tù, không mấy ngày, không có chuyện, dù vui, dù buồn, do đó, đời sống trong tù không kém phần sống động, nếu chịu quan sát.

Từ cuối năm 1979, việc thăm nuôi dồn dập, không ngày nào không có. Hôm trước đây, vừa xẩy ra cuộc đấu súng giữa Công An và thương phế binh Cộng Sản ở “ngã ba Tâm Thần”. Tụi thương phế binh thường đón đường những người đi thăm nuôi để xin tiền hoặc cướp bóc. Có hôm, tụi nó nói với một người thăm nuôi:

– Tại sao, chị lại tiếp tế cho những thằng Ngụy quân đó. Chúng nó có tội đối với Tổ quốc không đáng hưởng. Người đáng hưởng là chúng tôi đây!

Nói xong, tụi nó cướp đồ rồi cười hô hố. Người đi thăm nuôi mất của, trình Công An. Ban Giám Thị Trại cho Công An vũ trang đến can thiệp. Thế là súng nổ. Một em bé cùng đi với mẹ thăm nuôi bố ở trại B bị trúng đạn chết! Câu chuyện này làm anh em tức giận, nhưng cọp ở trong chuồng, có tức cũng đành chịu.

Nhờ thăm nuôi, nên có nhiều tin đồn, tin nào cũng “hồ hỡi”. Buổi tối, khi sắp đến giờ kẻng ngủ, anh bạn nằm kế bên, nói nhỏ: ·

– Ông ơi, ông có biết tụi Mỹ nó chuộc tù chưa? Mỗi người 20,000 Mỹ kim! Tụi mình sẽ được đưa thẳng xuống Hạm Đội 7, qua Mỹ luôn!

– Ai nói vậy?

– Tin thăm nuôi!

Tôi không dám phản đối, sợ anh bạn thất vọng, nên nín thinh. Lại có tối, anh thầm thì bên tai:

– Ông ơi, ngủ gì sớm vậy, có tin hay lắm!

– Ông nói nghe!

– Tin ông Kỳ qua Bắc Kinh hội với Sihanúc, thành lập Mặt Trận Liên Minh chống Cộng, sẽ đánh chiếm lại Căm Bốt và miền Nam.!

– Ai nói vậy?

– Thăm nuôi!

– Thôi đi ông, nguồn tin thăm nuôi, toàn ba xạo. Nghe nói, ông Kỳ đang đánh tennis ở Cali, đang uống rượu và khiêu vũ ở Night Club mà, tôi chưa thấy tin nào đúng cả.

Tuy nói vậy, trong thâm tâm tôi cũng cảm ơn những nguồn tin thăm nuôi đó, dù đúng, dù sai, nó cũng cho những người tù khổ sai vô thời hạn, chút hy vọng để sống nốt chuỗi ngày vô định, khỏi mang niềm tuyệt vọng!

Thỉnh thoảng, tôi có gặp Duy Lam. Bây giờ anh không đi lao động, ở nhà làm bếp. Anh cùng khóa Thủ Đức với tôi. Khi còn lao động kéo xe “trạc” đã có lần chứng kiến anh chửi Công An, khi thấy tên này nặng lời với người bạn tù.

– Tại sao cán bộ lai sỉ nhục một người già như vậy?

Tên Công An sừng sộ:

– Tôi nói gì, anh bảo là sỉ nhục?

– Cán bộ nói: “đồ con chó!”, không phải sỉ nhục sao?

– Tôi không nói anh

– Cán bộ không nói tôi, nhưng nói bạn tôi cũng vậy!

Tên Công An trợn mắt.

– Tôi nói, đồ con chó, đã sao chưa?

– À, bây giờ tôi mới biết, Xã Hội Chủ Nghĩa đều xài danh từ như vậy cả.

Nói xong Duy Lam quay người nhổ bãi nuớc miếng xuống đất. Tên Công An là quản giáo lao động Đội của Lam, tôi biết, từ nay, Lam sẽ bị theo dõi và làm khó.

Buổi sáng nay, chủ nhật Lam sang thăm tôi.

Chúng tôi ngồi nói chuyện tầm phào. Duy Lam, nhà văn trẻ nhất, cũng là nhà văn cuối cùng được kết nạp vào nhóm Tự Lực Văn Đoàn. Là cháu của nhà văn Nhất Linh, nên chịu ảnh hưởng chính trị của nhóm Tự Lực do Nhất Linh làm lãnh tụ. Cùng là Việt Nam Quốc Dân Đảng, nhưng thuộc hệ phái riêng, không cùng chung hệ phái với Vũ Hồng Khanh. Nhà lãnh đạo Việt Nam Quốc Dân Đảng này, đã có một thời gian bị giam giữ tại đây cũng như Bác sĩ Hoàng Cơ Bình. Nay các vị đó đã được tha về! Lam là anh ruột nhà văn Thế Uyên, một cây bút trẻ viết rất sâu sắc, nhưng dưới chế độ này, chắc gì còn có cơ hội để phô diễn tài năng? Thường thường Duy Lam hay nói với tôi về chính trị nhiều hơn văn học. Duy Lam thường chủ quan khi phân tách tình hình thế giới với những dữ kiện không tưởng. Anh thuờng đánh giá kẻ thù rất thấp và luôn luôn tin tưởng có cơ hội làm lại những gì đã đổ vỡ. Duy Lam rất thích mấy câu thơ:

Lũ chúng ta, bầy kình ngư mắc cạn
Chờ chết khô vì thiếu sóng đại dương
Chúng ta đi trên vạn nỗi buồn
Của thương nhớ từng mô hình dĩ vãng
Xa vắng vợ con, chia lìa bè bạn
Quê hương tan nát, đã mấy thu rồi?
Hỡi anh em, bè bạn, chúng ta ơi!
Cùng đứng lên, phá tan vùng Địa Ngục….!

Mây câu này, trích trong một bài thơ dài, tôi làm trong tù. Vấn đề làm thơ trong tù cũng khó khăn lắm. Phải làm và sửa thơ trong đầu, không cần giấy mực! Tôi đã nói với Thế Hoài nhiều lần, đừng có chép thơ trên giấy, cố gắng học làm thơ trong đầu, nhớ lấy, khi nào được tha, sẽ chép ra không muộn, chứ nếu ghi lại, nó khám bất ngờ bắt được, lôi thôi lắm. Y như rằng, Thế Hoài bị khám “đột xuất” vì có “ăng-ten” báo cáo. Tụi Công An tìm ra tập thơ. Đến sáng thứ hai, trước khi gọi các Đội đi lao động, tên Thịnh tuyên án trước trại: Thế Hoài bị cúp gửi thư và thăm nuôi 6 tháng vì tội “làm thơ chống chế độ”. Khi gặp, tôi trách, sao không nghe lời! Thế Hoài đáp:

– Trí nhớ quá kém, thuộc không nổi, thôi đành chịu vậy!

Khi còn ở Long Giao, Suối Máu, tôi làm thơ cũng chép ra giấy, sau thấy nó khám kỹ quá, phải làm thơ và nhớ trong đầu, vì thế, nên thoát. Các bài thơ làm ở Long Giao, Suối Máu được Thu Hy, người mê thơ, chép lại, lúc được tha vào năm 1978, anh mang về, trao lại cho Lê, người bạn rất thân của tôi cất giữ. Khi tôi được tha, Lê đã trả lại. Tất cả, hơn 10 bài. Nếu không có Thu Hy, chắc mười mấy bài thơ đó đành quên, vì có bài dài gần 100 câu, thơ tự do!