Tâm sự kẻ sang Tần

Post by Sơn râu 12 Aug 2023

Kịch thơ Vũ Hoàng Chương

Hồi Thứ Nhất

Trong một phủ đệ lộng lẫy nơi Thái tử Đan tiếp đón và thù phụng hào kiệt bốn phương. Mở màn lên Kinh Kha ngồi một mình.

Kinh Kha

Nửa đời luân lạc, buồn thay

Trai thời loạn vẫn trắng tay cơ đồ!

Lênh đênh Tề Nguỵ

Ra Sở vào Ngô

Nào mây Vu Giáp trăng Tần Lĩnh

Nào gió Tam Giang sóng Ngũ Hồ!

Có nghe chăng Kinh Kha:

Bẩy nước anh hùng đàm tiếu?

Nửa đời, ngươi bôn ba

Nửa kiếp, ngươi không nhà

Tay trắng hoàn tay trắng

Kinh Kha hề Kinh Kha!

Lại thấy chăng, Hàm Dương sôi lửa máu

Trăm nghìn cay đắng nỗi lương dân?

Bao thảm khốc dưới bàn tay dâm hậu

Và đứa con hoang của nước Tần!

Doanh Chính tàn bạo

Lòng tham mưu sâu;

Thôi rồi vương đạo

Còn chi nửa đâu!

Hoạ diệt vong đè sáu ngã chư hầu…

Đủ nanh vuốt, ngày nay Tần bạo chúa

Sắp hung binh dầy xéo đất Yên bang;

Chiều hôm qua lời nói của Điền Quang

Thực đã khiến lưỡi gươm này phẫn nộ

Túc Vệ (ra)

Dạ bẩm tướng quân

Nắng chiều đã tắt

Núi xa xanh mờ ảo bóng trăng xuân

Gió nhẹ chuyển bức màn sương tím ngắt

Giờ Dậu đã lưng chừng

Dám xin người xuống lệnh

Bày ca vũ tưng bừng

Đương ngoài hiên đợi mệnh

Kinh Kha

Đã giờ Dậu! (đứng dậy ra cửa sổ)

Hừ, trăng nằm sóng soải

Biếc vườn tơ, phơi phới mặt hồ gương

Trãi bao năm ta dãi gió dầu sương

Nay mới được tâm hồn thư thái chút

Quân đâu!

Túc Vệ

Dạ!

Kinh Kha

Kíp mang đây nghiên bút,

Mài mực nghe! ta vịnh mấy vần chơi…

(Túc Vệ mang nghiên bút ra; Kinh Kha viết rồi ngâm)

Dưới nguyệt mài gươm chốc nửa nửa đời

Nghìn thu sự nghiệp hỏi đâu nơi!

Khi say bốn bể thu vào chén

Lúc tỉnh mười phương vẫn rối bời…

Thiên hạ tung hoành ai đế bá?

Nào ai tâm sự có đầy vơi?

Giơ tay cười ngất, phen này nhỉ,

Đem chữ Tài tranh với chữ Thời!

(đi ra cửa sổ)

Ồ, xuống bút một bài thơ đắc ý

Chẳng hoài nhung uổng lụa một đêm xuân

Hồn Thiên Thai phảng phất tưởng đâu gần

Hồn Thiên Thai…

Túc Vệ

Dạ, bẩm tướng quân

Bày ca nhạc đã từ lâu đợi mệnh

Kinh Kha

Ngươi kíp ra truyền lệnh

Cho bọn chúng tuân ngay

Phổ lời ca điệu nhạc tám câu này,

Tơ với trúc phải sao cho hùng tráng

(Túc Vệ vào, Kinh Kha nói một mình)

Một vũ khúc tưng bừng trong ánh sáng

Của trăng xuân…Ta hãy lắng nghe nào!

Phải chăng kìa mây nước củng xôn xao?

Túc Vệ (ra)

Bẩm tướng quân…

Kinh Kha

Lại điều chi vậy hử?

Túc Vệ

Dạ, dám bẩm, có xe loan Thái Tử

Người đã tới!

Thái Tử Đan (ra)

Gửi chào Kinh tướng quân!

Kinh Kha

Kha này nghênh giá chậm, lỗi muôn phần

Ngửa trông lượng hải hà khoan thứ.

Thái Tử Đan

Đâu dám thế, kẻ Đan này đức nhỏ

Ngôi đông cung hổ thẹn đã nhiều

Huống nước nhà nay dưới gót lũ thiên kiêu

Bị uy hiếp, đương sớm chiều run sợ

May mắn sao, ý hoàng thiên còn tựa

Cho Đan này được tri ngộ Kinh Khanh

Cả một sơn hà nép dưới oai danh

Của hiệp sĩ, sao người khiêm nhượng quá!

Kinh Kha

Chút tài mọn xứng đâu lời điện hạ!

Kinh Kha tôi càng hổ thẹn riêng mình

Đã không hay khiển tướng điều binh,

Lại chẳng biết mưu bày kế đặt;

Chỉ mang nặng một tấm lòng u uất,

Ba mươi năm đây đó kiếp bèo trôi.
Làm trai đứng ở trong trời đất,

Chưa có danh chi với đất trời!

Thái Tử Đan

Lớn lao thay chí khí kẻ làm trai!

Câu nói ấy đáng ghi vào lịch sử

Và mai mốt vàng son ngời nét chữ

Đất trời kia hẳn được vẽ vang lây!

Kinh Kha

Tâu điện hạ, xá chi lời nói đó,

Chí làm trai phải ở lưỡi gươm đây!

Thái Tử Đan

Doanh Tần bạo ngược, tội ác đã đầy!

Dám mong tráng sĩ phen này vì Yên

Kinh Kha

Kinh Kha tôi sức mọn tài hèn

Được điện hạ có lòng tri ngộ

Tính mệnh lẽ đâu còn tiếc nửa!

Một sang Tần…

Thái Tử Đan (cướp lời)

…Xin tráng sĩ vì Yên!

Kinh Kha

Một sang Tần ngang dọc lưỡi gươm thiêng

Quyết lưu lại hào quang ngàn vạn thuở

Thái Tử Đan

Công ơn ấy với Đan này chẳng nhỏ

Và lớn lao thay lòng kẻ sang Tần!

Túc Vệ (ra)

Dạ muôn tâu và kính bẩm tướng quân

Bày ca nhạc đã hoàn thành khúc điệu.

Kinh Kha

Được, cho lui!

Thái Tử Đan

Hát hay và múa khéo

Củng làm vui khoảnh khắc dạ anh hùng

Bây giờ đây trắng sáng cảnh mung lung

Giọng oanh yến hẳn muôn phần thánh thót!

Tướng quân hãy cùng Đan dạo gót

Tới hoa viên ngồi thưởng khúc ca say

Kinh Kha

Tiểu thần xin lĩnh chỉ

Thái Tử Đan (lớn tiếng truyền lệnh)

Lũ quân bây!

Mau dẫn lối và kíp bày dạ yến (Kinh Kha và Thái Tử Đan sánh bước cùng vào: một lúc sau, vị lão thần Điền Quang bước ra)

Túc Vệ

Dạ, bẩm lão quan, người đã đến!

Điền Quang

Tướng quân đâu, mà vắng vẽ thư phòng?

Túc Vệ

Cúi bẩm lão quan, vừa mới đây xong,

Nhân sắc nguyệt mung lung vườn Thái Dược

Chúa công đã cùng tướng quân sánh bước

Ra tây đình nghe nữ nhạc đàn ca

(Khúc ca vọng lên)

Điền Quang (lắng nghe)

Ờ, cuối Xuân mà ấm khúc Dương Hoà

Lão nghe củng tấm lòng trai rộn rã

(Nghe đến câu thơ phổ thành khúc điệu, chợt giật mình)

Hừ, thiên hạ tung hoành ai đế bá!

Nào ai tâm sự có đầy vơi!

Túc Vệ

Dạ, dám bẩm lảo quan, khúc nhạc vừa rồi

Đã do lệnh tướng quân đây truyền xuống

Phải múa hát làm cho lâm ly hùng tráng

Theo lời thơ người mới cảm đề xong

Điền Quang

Thảo nào nghe lòng thấy xốn xang lòng

(để ý đến tờ hoa tiên trên bàn, cầm lên xem)

À, đây bài ngẫu chiếm

Của hiệp sĩ Kinh Kha

Nào xem người múa kiếm

Lời thơ có gấm hoa!

(ngâm)

Dưới nguyệt mài gươm chốc nửa đời

Nghìn thu sự nghiệp hỏi đâu nơi

Khi say bốn bể thu vào chén

Lúc tỉnh mười phương vẫn rối bời

(chau mày, ném tờ hoa tiên xuống kỷ, nói một mình:)

Vậy ra thế đó, trời ơi!

Hỏi đâu sự nghiệp, nửa đời mài gươm!

Lời thơ hoa gấm lạ thường

Nhưng tâm sự cớ sao mà uất ức?

Người kiếm khách đối dâu cồn bể vực

Cớ làm sao lây thói kẻ thi nhân?

Ừ, cớ sao lòng đã định sang Tần

Còn nghi hoặc chữ Tài, do dự mãi?

Không thể được, giang sơn này một giải

Phút giờ đây còn mất ở Kinh Kha!

Kẻ sang Tần phải vững chí xông pha;

Nếu chưa quyết, hỏi sao thành đại sự?..

Phải đập cho tan niềm lưỡng lự

Của người đi ngay tự bây giờ!

Tính sao đây, trời hỡi khắt khe chưa!

(Điền Quang còn đang băn khoăn thì Kinh Kha bước ra)

Kinh Kha

Xin cúi chào quốc lão

Người thứ cho tội lớn Kha này

Canh khuya dời gót ngọc tới đây,

Hẳn người có điều chi dạy bảo

Người an toạ và xin người chỉ giáo.

_Chư quân đâu, kíp tiến hương trà!

Có điều chi, người cứ dạy cho Kha.

Điền Quang

Gửi tướng quân, lão phu nào dám thế!

Oai danh ấy vang lừng trong bốn bể

Sắp vì Yên cứu vớt cảnh lầm than,

Sắp vì Yên hỏi tội đứa hung tàn

Trên xương máu toan lòng xây nghiệp đế.

Kinh Kha

Tài Kha chi đáng kể

Lão quan người quá khen.

Điền Quang

Cánh tay kia mai mốt sắp vì Yên

Chém cường tặc, moi gan Tần bạo chúa;

Cả Hàm Dương sắp trời long đất lở

Dưới gót chân kiêu dũng kẻ sang Tần.

Chiều nay đây mang ý của muôn dân,

Lão phu tới quỳ dâng lời cảm tạ

Kinh Kha (đỡ Điền Quang vừa quỳ xuống)

Chết nỗi, Điền lão quan…

Điền Quang (cướp lời)

Giờ đại hoạ

Phút tiêu vong đã điểm bốn trời Yên

Lão phu đây tuổi tác cánh tay hèn,

Ơn quân phụ chẳng báo đền muôn một,

Nghĩ tủi thẹn với cân đai bào hốt,

Dương mắt trông đàn trẻ nít tung hoành…

Ôi! xưa kia từng cướp ải đoạt thành,

Thân bách chiến đã ra vào sinh tử!

Gươm tuốt ngược xông pha rừng đạn lửa

Giáo cầm ngang vùng vẫy bến phong lôi

Ngựa dẫm đâu là beo sói im hơi

Thuyền trỏ đấy ắt kình nghê lặng thở

Ngoài sáu cõi lân bang đều nể sợ

Trong bốn phương đạo tặc phải ghê hồn.

Trãi ba triều giúp chúa định giang sơn

Giữ bờ cõi vì dân mưu hạnh phúc

Có ngờ đâu tuổi trời nay tám chục

Mang trên vai là mang nhục trên đầu;

Ôi thời xưa oanh liệt mất về đâu!

Mới hay những kẻ thân làm tướng,

Đừng để nhân gian thấy bạc đầu…

Kinh Kha

Nghe lão quan người than thở giờ lâu

Thực đã khiến Kinh Kha này hổ thẹn

Nửa kiếp lênh đênh hồ biển

Nào đâu sự nghiệp thiên thu?

Mà thời gian có nghỉ cánh bao giờ!

Điền Quang

Lão phu sống từ nay đà vô ích

Chỉ thêm một trò cười cho nước địch;

Thanh gươm cùn, tay yếu hỏi dùng chi?

Âu là dưới gót kẻ ra đi,

Lão đem chút hơi tàn trao gửi…

Tần bạo chúa lòng tham như hổ đói

Cậy hung binh toan nuốt sống Yên bang

May được tướng quân động chí ngang tàng’

Một mũi kiếm trỏ Hàm Dương hỏi tội;

Hào khí ấy cùng trăng sao chói lọi,

Bước bước đi, sông tiễn, núi nghiêng đầu

Lão phu đây, kỳ vọng bấy nhiêu lâu,

Nguyền một thác đưa chân người kiếm khách

Hồn thiêng sẽ theo người qua bến Dịch,

Bên tai người nhắc nhỡ: chí nam nhi

Với đất trời kia phải có danh gì!…

(Nói dứt lời rút gươm tự sát)

Kinh Kha

Trời! Điền quốc lão!

Người quyên sinh để thúc giục Kha này;

Hùng tâm, nghĩa cử, đáng khen thay!

Ta ngại ngùng chi nửa

Mà chưa quyết sang Tần?

Những đường gươm sắc sảo, cánh tay thần,

Ta khổ luyện đã bao nhiêu năm tháng

Cơ hội tới phải d ùng cho xứng đáng;

Nghiệp thiên thu xây đắp một phen này…

Cánh thời gian chẳng ngừng bay

Mà ôi thôi! tóc đã đầy tuyết sương!

Còn đắn đo chi? quyết phải lên đường

Cho tỏ mặt nam nhi ngàn vạn thuở!

Vang danh kiếm sĩ từ bao độ

Chẳng lẽ mài gươm đến bạc đầu!

Điền lão quan! Người hiểu rõ cho nhau:

Chiều nay, chí sang Tần, Kha đã quyết

MÀN

hết hồi thứ nhất

Vẫn cảnh trong phủ đệ, thời gian chuyển dịch tới đêm sau, Kinh Kha ngồi một mình. Tiếng ngâm thơ vọng từ xa của Cao Tiệm Ly nhịp với tiếng gõ trúc.

HỒI THỨ HAI

Tiếng ngâm

Hoa mai nở tuyết đầu khe núi

Làn song kỳ hương nhập ánh trăng

Ca giữa lời mây hề đàn trong tiếng khói

Hồn củ trời Nghiêu hề ai có nghe chăng?

Ta nghe vạt áo cô Hằng

Nổi lên trận gió chim bằng ngày xưa

Nhạc tan thành một bài thơ

Dòng Ngân quạ réo đôi bờ lưu ly,

Từ phen Trái Đất ra đi

Lệ chia phôi đã xanh rì trùng dương..

Chiều nay hề lòng khe nở nguyệt

Đầu khe hề rừng tuyết đưa hương

Tám suối âm thanh hề dồn trong nhịp trúc

Ta gõ mà chơi hề vang giấc hoàng lương

Nhắn chơi về cuộc tang thương

Bông hoa mai rợp con đường trầm luân

Đời hiểu gì chăng hề chữ Đạo?

Ta có hay không hề cái Thân?

Nước trôi sáu ngã vào Tần

Chẳng qua một phút mây vào sườn non…

Kinh Kha(nói một mình)

Canh tà vang điệu trúc

Người tri kỷ đến rồi

(Truyền lênh cho Túc Vệ:)

Chư quân đâu, ta miễn cho túc trực

TúcVệ

Dạ xin tuân thượng lệnh

Kinh Kha

Được, cho lui!

(Túc Vệ vào, Kinh Kha một mình ngâm:)

Trăng liềm một mảnh lâng lâng bạc

Nghiêng xuống cành dương lá lá rơi

Nhịp theo tiếng trúc cao vời

Đất quay một hướng mơ trời Thuấn Nghiêu

Tiếng ngâm

(Của Cao Tiệm Ly hoạ theo, mỗi lúc một gần)

Vạt áo Thiên Thai hề lênh đênh màu sắc

Đôi cánh chim bằng hề mây gió phiêu diêu

Bến Hoa từ đấy cô liêu

Cắm thuyền thơ, ngủ suối Điều, mình ai…

(Cao Tiệm Ly nhảy vào qua cửa sổ đến trước mặt Kinh Kha)

Kinh Kha

Cao hiền huynh! em đón đợi lâu rồi

Cao Tiệm Ly

Nghe hiền đệ chí vì Yên đã quyết

Thanh gươm báu sắp vào nơi hổ huyệt

Nên ta vì đại nghĩa phải dời chân

Kíp tới đây bàn giúp việc sang Tần

Kinh Kha

Đa tạ hiền huynh vì nhau khó nhọc

Chẳng tiếc công từ rừng núi biên cương

Đến dạy bảo cho Kha lời vàng ngọc

Trước giờ Kha mang sứ mệnh lên đường

Cao Tiệm Ly

Vậy ra hiền đệ

Lòng quyết hy sinh?

Kinh Kha

Một chuyến ra đi, vẹn toàn hai lẽ;

Vì Yên mà củng lại vì mình

Cao Tiệm Ly

Ta biết rồi, nhưng…

Kinh Kha (cướp lời)

Nửa kiếp phiêu linh

Há nỡ để gươm thần hoen rỉ mãi!

Tuổi cường tráng qua rồi không trở lại…

Cao Tiệm Ly

Khá khen cho hiền đệ chí hơn đời

Một cánh tay toan lấp bể vá trời

Đem tính mạng xây nền cho sự nghiệp

Bụi đỏ tên ghi, sử xanh việc chép:

Ngàn thu sau …ồ!..kiếm sĩ kinh Kha

Tiếng thơm cùng non nước mãi không già!.

Nhưng khoan chút, hãy dừng tay dệt mộng;

Trước khi chết nghe ta bàn lẽ sống:

Kinh Kha (ngạc nhiên)

Cao hiền huynh! chẳng lẽ…

Cao Tiệm Ly (ngắt lời)

Thử ra xem

Bày tinh tú!…Ngẫng đầu lên chút nửa!

Mây thành dựng màu tro viền sắc lửa

Nạn máu sông xương núi tránh làm sao?

Kìa, phía Tây chói lọi một vì sao

Mà tám ngã chầu về dâng ánh sáng…

Kinh Kha (nhìn theo ngón tay bạn)

Vâng nẻo đó thật muôn phần sáng lạn

Khác nào như một biển ngọc mênh mông

Chứa hào quang gồm nuốt mọi ngành sông

Cao Tiệm Ly (kéo bạn trở về chổ cùng ngồi)

Kinh hiền đệ, em thấy rồi đó chứ?

Phía Tây ấy hiện Doanh Tần đang ngự

Đất Hàm Dương vượng khí tự sơ khai

Phút giờ đây chung đúc mọi anh tài

Diệt sáu nước để thu về một mối…

Kinh Kha

Diệt sáu nước?…Có lẽ đâu, trời hỡi!

Cao Tiệm Ly.

Chính lẽ trời tan hợp lạ gì đâu!

Ba mươi năm một cuộc bể thành dâu

Phân cương mãi ắt có ngày thống nhất

Từ thượng cổ, song hưng suy còn mất

Cứ từng cơn tiến thoái, nhịp nhàng thay!

Ngẫm mà xem thế sự bấy lâu nay:

Kể từ độ nhà Chu dần bạc nhược

Không chấn áp nổi chư hầu tiểu quốc

Dời kinh đô về đóng ở phương Đông,

Lần lượt nhau xưng bá với xưng hung

Tề Tấn Sở nêu cao gương cát cứ

Chẳng ai biết tới uy quyền thiên tử

Miếng mồi ngon mặc sức kẻ tranh giành

Gió sa trường nồng khét máu hôi tanh

Lớn nuốt nhỏ, mạnh thì uy hiếp yếu

Còn sót lại Sở Tề Hán Nguỵ Triệu

Và Yên đây và sau hết Tần kia

Bẩy nước cùng xâu xé miếng mồi chia

Nhưng thế tất chẳng sao cùng đứng vững;

Nay đế nghiệp đã tới kỳ xây dựng…

_Ô kìa sao hiền đệ mãi phân vân?

Kinh Kha

Trời ơi chua chát muôn phần!

Lẽ đâu thiên hạ về Tần hay sao?

Cao Tiệm Ly

Sáu nước rồi tiêu diệt

Thiên hạ sẽ về Tần

Trái thời cơ, dấn thân vào chổ chết,

Thực đáng thương và đáng tiếc bao nhiêu!

Kinh Kha

Nghe hiền huynh bấy nhiêu điều

Thực đã mệnh trời sáng tỏ;

Nhưng chẳng lẽ gươm thiêng nằm mãi vỏ

Không vì Yên…

Cao Tiệm Ly

…Và quyết chẳng sang Tần!

Kinh Kha

Nhưng Tần vương bạo ngược, khắp xa gần

Đều căm tức…

Cao Tiệm Ly

…Chỉ có một con đường

Cho kẻ sĩ thức thời cơ tự trọng

Ấy là chẳng đoái hoài danh vọng;

Trần ai đừng nhiễm mảy may nào…

Ta về ta ẩn non cao

Giang sơn riêng Suối Hoa Đào thênh thênh

Kinh Kha

Nhưng còn Kha theo sao được hiền huynh

Đã chót hứa với Yên triều Thái Tử…

Cao Tiệm Ly

Tuỳ ngươi đó, nếu ngươi còn lưỡng lự

Thì mặc ta lên núi một mình ta

Kinh Kha

Việc sang Tần đành lẽ bỏ…Nhưng mà

Nghĩa khứ tựu phải sao cho rành mạch

Vả triều Yên đãi Kha này thượng khách

 Lẽ nào Kha lòng nỡ quá vô tình

Lúc ra đi không từ biệt phân minh!

Vậy xin hẹn ba ngày. Sau hẹn đó

Hiền huynh tới, em xin làm hiệu lửa

Rồi chúng ta cùng sánh bước về non.

Cao Tiệm Ly

Ta sẽ ca vang nhịp trúc khua ròn

Nghe nhạc nổi ngươi làm ngay hiệu lửa

Nếu ngọn sáp bừng tươi trong khuôn cửa

Ấy là ngươi tình nghĩa dứt cùng Yên

Ta sẽ vào…Thôi! vầng nhật sắp lên

Gà gáy đã ba lần…Ngươi phải nhớ:

Nghe tiếng trúc phải làm ngay hiệu lửa

Nhược bằng không ta cứ thẳng đường đi!

(Cao Tiệm Ly vào khuất sân khấu)

Kinh Kha (dặn với theo)

Chào hiền huynh, xin chớ ngại điều chi!

(một mình) Hai lẽ đi cùng ở

Lòng ta thực hoang mang

Trái thiên mệnh liều đi thì việc lỡ

Mà không đi cơ hội bỏ sao đang!

Ôi thôi nửa kiếp ngang tàng!

Đành ư, giải giáp quy hàng thời cơ?

Thua trời xanh một nước cờ
Mài gươm rồi để bạc phơ mái đầu

Ta về ta ẩn rừng sâu

Bạn cùng hoa cỏ ngâm câu thoát trần…

_Hàm Dương đế nghiệp khởi

Lục quốc hỗn vu Tần
Lẽ mầu nhiệm thực đó ư trời hỡi!

Liều ra đi là uổng sức hoài thân?

Đành ư, một lưỡi gươm thần

Vùi sâu non động phai dần hào quang!

(gục xuống thiếp đi…Thái Tử Đan ra giữa lúc Kinh Kha nói mê sảng:)

Trời đất ơi, trọn kiếp hận còn mang!

Thái Tử Đan

Mộng ảo có chi mà uất ức

Hẳn tướng quân mỏi mệt tinh thần!

Lỗi đó ở quả nhân

Dám xin người lượng thứ

Túc vệ! kíp truyền vũ nữ

Tới đây, thị yến giải sầu

Túc Vệ

Dạ muôn tâu

Xin lĩnh chỉ

Kinh Kha

Khiến điện hạ nhọc lòng giời ý

Kinh Kha này đắc tội xiết bao!

Ơn trên nhường đất thẳm trời cao

Mạt tướng biết lấy chi đền đáp

Từ lúc được Yên triều dung nạp

Đông cung thực đã quá ân cần

Cho Kha này bối rối phân vân

Chỉ sợ tài hèn sức mọn

Chẳng xứng đem dùng việc lớn

Thái Tử Đan

Thôi hôm nay tạm gác việc sang Tần

Không bàn chi! hãy cùng với quả nhân

Cùng nâng chén giãi sầu giây lát đã

(Hai người cùng tới cửa sổ lớn, nhìn vào phía sân rộng bên trong, nơi biểu diễn ca vũ)

Kìa điệu múa phong lưu huyền ảo lạ!

Hoa vườn xuân nghiêng ngã củng say theo

Sương lam tan để lộ áng mây điều

Vạt áo tía lung linh màu buổi sáng

Nào tráng sĩ, hãy dời chân ngoạn thưởng

(thấy Kinh Kha mê mãi theo khúc múa)

Lạ lùng thay tráng sĩ bỗng triền miên

Cặp mắt như thờ thẫn đắm mê nhìn…

Kinh Kha

Ồ, đôi cánh tuôn mưa và nổi gió

Nõn nà nhung phơi phới tuyết sương bay!

Mượt như tơ và nhẹ tựa làn mây

Ngọc ẩn hiện tới lui, ngà thấp thoáng

Mười búp quỳnh hoa bừng chuyển dáng

Hai dòng cẩm thạch uốn sườn non

Ngón tay ai nhỏ vút cánh tay tròn

Cõi hạ giới ngờ đâu mình thấy được!

Những mơ ở chiêm bao nào thuở trước

Khi tuổi xuân còn chưa quá hai mươi,

Vậy mà nay…

Thái Tử Đan

Kinh hiệp sĩ quá lời!

Chẳng qua đó một người trong nhạc bộ

Nếu quả thật Kinh Khanh lòng hạ cố

Thì xin dâng để chầu chực sớm khuya

Kinh Kha

Hạ thần trong một phút cuồng si

Buông lời nói nhàm tai thánh thể

Đáng tội mấy mươi thẹn thùng xiết kể

Mong Đông Cung người khoan thứ một vài

Hiểu cho Kha: Từ đeo kiếm trên vai

Chỉ mơ ước nghìn thu xây nghiệp lớn

Chẳng hề để tâm hồn vấn gợn

Bâng khuâng vì ân ái tình duyên

Ba mươi năm Ngô Sở dạo con thuyền

Vó ngựa ruỗi Tây Tần qua Bắc Nguỵ

Gió sớm chợ Hàn sương khuya bến Vệ

Thép Long Tuyền mài đã nát tơ trăng

Vẫn giận chưa cất được cánh chim bằng

Chín vạn dặm thời cơ không nổi gió

Lẽ nào ư, Đông cung người xét rõ,

Kinh Kha này mê sắc đẹp giai nhân!

Huống hồ đương bối rối việc sang Tần!

Câu nói lỡ vừa đây xin điện hạ

Hiểu cho rằng Kinh Kha tôi chỉ đã

Yêu cánh tay băng tuyết ngọc ngà ai

Khác gì yêu pho tượng đẹp mà thôi…

Thái Tử Đan

Cô gia đã hiểu rồi, Kinh hiệp sĩ!

Đôi mắt ấy thật muôn vàn tế nhị,

Yêu là yêu cái Đẹp phải hay chăng?

Đẹp nhường kia, pho tượng đẹp sao bằng!

_Túc Vệ đâu, kíp truyền ra nật chỉ

Thi hành ngay (ngồi thảo lệnh cho Túc Vệ cầm vào rồi nói tiếp với Kinh Kha)

Đó là nàng Ngọc Tý

Người đứng đầu nhạc bộ của cô gia

Tên gọi kia thực xứng với tay ngà!

Nàng Ngọc Tý, người đứng đầu nhạc bộ…

Túc Vệ (ra)

Dạ muôn tâu! quan đại thần Thái Phó

Đương chờ xin diện kiến đức Đông Cung

Thái Tử Đan

Truyền cho y cứ thẳng tới triều trung

Chờ sẳn nhé! ta tiến triều ngay đó…

_Hiệp sĩ gắng chờ đây, và lát nửa

Thu nhận cho lễ mọn của Đan này

Dâng Kinh Kha tửu hứng giúp phần say

(Thái Tử Đan cùng Túc Vệ vào. Kinh Kha ngồi một mình đọc sách. Im lặng một lúc)

Kinh Kha

Chà! tâm trí bỗng tơi bời rối loạn

Nghe đâu đây như quỷ oán ma hờn

Trên đầu ta như một dãy trường sơn

Đè chỉu nặng, không sao còn gượng được!

Chân rời rã cơ hồ không thể bước,

Hai vai trùng, tê điếng khắp xương da…

Trời đất ơi! lòng củng rộn phong ba

Năm cửa ải giác quan bùng lửa cháy!

(Linh hồn Ngọc Tý hiện lên)

Gì kia nửa? ai muốn điều chi vậy?

Ai vào kia? ai đó? lạ lùng chưa?

Nói mau lên, ta rút kiếm bây giờ!

Ngọc Tý

Gửi hiệp khách, tỳ nhi xin bái kiến

Kinh Kha

À ra ngươi là ca nữ vừa rồi

Ngọc Tý

Một oan hồn ca nữ, tướng quân ôi!

Kinh Kha

Một oan hồn! ta mê rồi chẳng lẽ!

Ngọc Tý

Tướng quân vẫn ngồi đây trong phủ đệ

Và tỳ nhi một ca nữ hồn oan,

Vì tướng quân, vừa lánh cõi trần gian…

Kinh Kha

Nàng đã chết vì ta?

Ngọc Tý (hát giọng thảm)

Xuân mới nở

Trong màu hoa, và hót ở lời chim

Hỡi ơi sắc úa hương chìm

Tạnh cơn mưa, có ai tìm ngày xuân?

Ai rằng ảo mộng chân thân?

Nghìn thu ngà đúc một lần tuyết tiêu…

Thương cho ngọc dắt vàng đeo

Ánh trăng suông để buồn theo xuyến vòng

Tiếc cho quỳnh nở mười bông

Giữa đêm kỳ thú men bồng bềnh tan

Vườn xưa nhịp điệu chưa tàn

Cánh xiêm mở chếch cung đàn khép lơi

Vầng trăng sụp đổ lưng trời

Vì nhau thôi đã rụng rời cánh tay!

Xót thay mà ngậm ngùi thay

Nào ai hay, một mình hay nỗi mình…

Trời đất vô tình

Mây gió vô tình

Gẫy trâm rồi, đã rơi bình

Sầu lên chưa tắt màu dư lệ

Sầu có hồn chăng, lệ có hình?

(Bóng ma chợt tan biến theo tiếng hát chìm dần)

Kinh Kha (nói một mình)

Hừ, lạ chưa! từ thế giới u minh…

Một ca nữ ta chưa từng gặp mặt

Chết vì ta… Có lẽ đâu, trời đất!

Nội Giám (ra)

Bẩm tướng quân, thừa lệnh chúa công truyền

Tiểu nô mang tặng phẩm kính dâng lên

Kinh Kha

Được, cho lui!

Nội Giám (trao chiếc hộp cho Túc Vệ)

Dạ, chúa công lại nhắn

“Tráng sĩ muốn điều chi xin cứ dặn

Vì Yên bang người đã sắp ra tay,

Thì dẫu cho tính mệnh của Đan này

Người muốn lấy củng xin dâng nộp đó”

Kinh Kha

Thôi được! hãy cho về

(Nội Giám vào. Kinh Kha một mình) Yên Thái Tử

Trọng đãi ta vào bậc đại ân nhân

Biết làm sao gỡ nổi việc sang Tần!

Ca vũ đê mê, linh đình yến ẩm

Suốt ngày đêm, nay còn trao tặng phẩm

Giúp cho mình tửu hứng được cao bay…

Nào thử xem tặng phẩm gì đây!

(Mở nắp hộp) Trời hỡi, đôi cánh tay nào đó,

Mà băng tuyết ngọc ngà hoen máu đỏ?

Thôi rồi, ta đã giết nàng đây;

Một ca nhi vô tội, não nùng thay!

…Yên Thái Tử đãi mình tri kỹ thực,

Muốn vật chi củng lập tức dâng ngay!
Yêu đôi tay thì chặt hẳn đôi tay

Không dám tiếc… Vậy mà…

(Im lặng một phút) Không thể được!

Dù chẳng thuận thời cơ, dù có ngược

Mệnh trời kia, ta củng phải ra đi.

Một là cho phỉ chí kẻ nam nhi

Và hai nửa báo đền ơn tri ngộ

(ngâm dài) Xưa nay kẽ sĩ liều sinh tử

Đền đáp ơn sâu kẻ biết mình

(Trông về nẻo xa ngậm ngùi)

Hiểu cho Kha, hỡi hỡi Cao hiền huynh!

Dẫu sao, việc sang Tần đành phải quyết.

MÀN

hết hồi thứ hai

HỒI THỨ BA

Vẫn cảnh trong phủ đệ. Buổi chiều. Thời gian đã chuyển tới hai ngày sau. Thái Tử Đan ngồi đàm đạo với Kinh Kha.

Thái Tử Đan

Xin tráng sĩ vì Yên

Kinh Kha

Lời điện hạ

Kẻ mạt tướng vẫn đinh ninh trong dạ

Sẽ tuỳ cơ mà tiến thoái kinh quyền

Thái Tử Đan

Một sang Tần, xin tráng sĩ vì Yên…

Nay kế hoạch bày xong, người đi đã quyết

Thì ngựa ruổi ắt thành công, Tần vương phải chết

Và chết theo cả chính sách tham tàn,

Yên quốc từ đây bền vững giang san,

Nhưng khanh ạ, việc không nên trì hoãn nửa

Ta phải làm ngay, cứu dân như cứu lửa…

Kinh Kha

Kinh Kha tôi chỉ đợi lên đường

Thái Tử Đan

Vả lại chốn biên cương

Suốt ngày đêm cao cấp

Vì kẻ kia tướng dũng binh cường

Định tràn lấn, thực là nguy ngập!

Từ bến Dịch, biểu dâng về tới tấp;

Có kỳ mưu, ta phải gấp thi hành

Thôi, quả nhân xin tạm biệt cùng khanh

Việc lớn mong rằng lưu ý

Kinh Kha

Mạt tướng xin tuân thánh chỉ…

(Thái Tử Đan vào, Kinh Kha một mình)

Thế là ta đành phải quyết sang Tần

Lẽ đâu còn đo đắn phân vân

Hừ, đâu lẽ phụ người tri kỷ!…

(Đến chổ bàn để chiếc hộp)

Ồ, đây nửa cánh tay nàng Ngọc Tý

Vẫn còn nguyên khối ngọc với khuôn ngà

Thịt chẳng khô mà chẳng héo làn da

Ánh nhung mướt vẻ xinh tươi mềm mại

Còn nguyên đó màu hồng chưa biến cải

Đây mùa xuân, không chút bụi trần vương

Một mùa xuân vĩnh viễn sắc cùng hương

Giữa băng tuyết mở một trời trinh bạch

Khối thịt ấm đê mê hồn cẩm thạch

Làm da mềm ngây ngất ánh phù dung,

(Ngâm:) Cánh tay ai đẹp vô cùng

Vì ai hương sắc não nùng thời gian!…

Ta nghe còn thấp thoáng mảnh hồn oan

Người ca nử…đâu đây lời rõ huyết!

_Vậy mà sao chí sang Tần chưa quyết?

Trời đất ơi, lòng ta vẫn tơ vò!

(Lắng tai nghe) Lại đã vang lừng tiếng trúc rồi ư?

_Mà chính phải Cao hiền huynh đã đến

Hẹn ba ngày, hôm nay là đúng hẹn

Nhịp trúc khua chính phải bạn ta rồi!

(Tiếng hát của Cao Tiệm Ly hoà theo nhịp trúc đánh)

Tiếng hát (Vẳng từ xa)

Sao ngà lác đác vài ngôi

Phải chăng thiên đại bồi hồi giọt châu

Mặt trời đi mất về đâu

Mây bay nhoà tím trên đầu núi xanh

Ruổi xe chị Nguyệt du hành

Báo tin chàng Gió đa tình đưa hương

Rừng xuân đậm khói mờ sương

Cánh hoa mở khép con đường chiêm bao

Kinh Kha (một mình)

Ôi lời hát thanh tao

Chính bạn ta rồi đó

Ta hẹn chiều nay làm hiệu lửa

Nếu lòng ta quyết bỏ việc sang Tần

Đoạn tuyệt cùng Yên rũ áo, dời chân

Không một chút tơ vương gì cuộc thế

Bạn ta sẽ vào đây và ta sẽ

Theo đi, trở lại rừng xanh

Cùng nhau ẩn tích mai danh

Tiếng hát (láy lại theo nhịp trúc)

Ruổi xe chị Nguyệt du hành

Báo tin chàng Gió đa tình đưa hương

Kinh Kha (một mình)

Ồ, tại sao ta cứ phải lên đường

Để đi ngược với thời cơ như vậy?

Cao hiền hữu lời lời châu ngọc ấy

Tại sao ta chẳng chịu dốc lòng nghe?

Trái mệnh trời ta nếu quyết ra đi

Ắt việc lỡ mà thôi vô ích quá!

Việc chẳng thành nói chi đền đáp nửa

Ơn sâu và nghĩa nặng những ai ai!

Và nói chi sự nghiệp để muôn đời…

Túc Vệ đâu!

Túc Vệ (ra)

Dạ, tiểu nô đợi mệnh

Kinh Kha

Đốt thêm nến để gian phòng đỡ lạnh!

Đặt lên bàn cho sáng tỏ

Túc Vệ

Xin vâng

Kinh Kha (vẫy tay ra lệnh cho Túc Vệ vào)

Thôi, để ta tự đốt

(Kinh kha đứng lên châm lửa từ ngọn đèn dầu, định thắp vào cây nến, trong khi tiếng trúc khua vang mãi, Kinh Kha nói một mình:)

Cánh chim bằng

Đành thôi nhé nghìn thu không cất được

Thế là uổng tài danh lừng bẩy nước

Uổng Điền Quang lảo tướng chết vì ta

Uổng dâng ta, Ngọc Tý, cánh tay ngà

Và uổng cả mắt xanh Yên Thái Tử

Uổng, uổng hết!…có lẽ nào thế chứ?

Không sang Tần, cô phụ bấy nhiêu người,

Ôi Kinh Kha, hèn nhát quả là ngươi!

(nhất định không thắp lửa vào ngọn nến)

Tiếng hát (láy lại)
Sao ngà lác đác vài ngôi

Phải chăng thiên địa bồi hồi giọt châu

Kinh Kha (một mình)

Ta quyết phải sang Tần, không lưỡng lự

Chẳng bao giờ về ẩn chốn rừng sâu!

Tiếng hát (càng gần)

Mặt trời đi mất về đâu

Mây bay nhoà tím trên đầu núi xanh

Ruổi xe chị Nguyệt du hành

Báo tin chàng Gió đa tình đưa hương

Kinh Kha (một mình)

Dù sao nửa, thành công hay thất bại,

 Vì tri âm ta củng phải lên đường

Tiếng hát (gần thêm)

Rừng Xuân đậm khói mờ sương

Cành hoa mở khép con đường chiêm bao

Cao Tiệm Ly (thong thả bước ra)

Vậy ra hiền đệ quyết rồi sao?

Nhất định sẽ vì Yên liều chết?

Kinh Kha (khêu ngọn đèn dầu cho sáng tỏ)

Huynh thứ cho. Việc sang Tần đã quyết

Cao Tiệm Ly

Ngươi dối ta. Nhưng chẳng dối được nào!

Ta biết ngươi còn do dự xôn xao,

Miệng nói quyết chẳng qua là gượng đó

Ngươi đã định tay làm hiệu lửa

Bao lần, nhưng lại ngập ngừng tay

Ngồi đứng không yên, mấy lượt chau mày;

Lý luận những thế nào ta củng biết.

Kinh Kha

Dạ, thực lòng em đã quyết,

Không còn lưỡng lự điều chi

Cao Tiệm Ly

Đáng lẽ ta cứ thẳng đường đi

Vì chẳng thấy ngươi làm hiệu lửa

Nhưng cùng người bạn thân từ thuở nhỏ

Lại thấy ngươi bối rối việc sang Tần

Đâu lẽ nhìn ngươi nhắm mắt đưa chân

Đành cứ phải vào đây là thế đó

Kinh Kha

Đa tạ hiền huynh lời gắn bó

Nhưng lòng Kha đã quyết lên đường

Chỉ nay mai ngựa ruổi đất Hàm Dương

Sự nghiệp ấy, lẽ nào…Ân nghĩa ấy,

Lẽ nào Kha

Cao Tiệm Ly

Việc Yên bang nhờ cậy,

Không thì thôi, đã nhận phải hy sinh

Phải làm sao cho khỏi phí công trình

Phải xếp đặt trước sau cho ổn đáng

Dù ngươi có vì Yên liều tính mạng

Dù một đi thành hay bại chẳng về

Củng làm sao cho bẩy nước khỏi cười chê

Rằng đã hoài thân vô ý thức

Có như thế hãy nên, ta nói thực!…

Kinh Kha

Dạ, hiền huynh đã hỏi tới mưu cơ

Lẽ nào em không bày tỏ nước cờ!

Hiền huynh ạ giờ đây Yên thái tử

Đã hàng biểu dâng lên, rồi khiển sứ

Tới Hàm Dương, tiến cống để xin hoà

Cao Tiệm Ly

Sứ thần kia là ngươi đó, Kinh Kha?

Kinh Kha (gật đầu)

Trong hàng biểu, Yên triều xin cắt đất

Dâng Tần vương một nơi trù phú nhất

Của Yên bang, nơi ruộng tốt dân giầu:

Xứ Đốc Cương, Tần khao khát từ lâu!

Kha này sẽ mang bản đồ xứ ấy

Sang Hàm Dương.Lòng tham kia nổi dậy,

Ắt Tần Doanh hạ lệnh xuống vời Kha

Đến gần y…

Cao Tiệm Ly (ngắt lời)

…Và giữa lúc không ngờ,

Ngươi sẽ rút một thanh dao đã sẵn

Dấu đâu đó dù con dao ấy ngắn,

Củng đủ trong chớp mắt giết Tần vương

Kinh Kha

Không, không đâu, nếu vậy quá tầm thường

Kinh Kha này mang danh là kiếm khách

Lẽ đâu chỉ tới Hàm Dương hành thích?

Lẽ nào Kha lừa giết trộm hay sao?

Cao Tiệm Ly

Vậy ngươi sẽ…

Kinh Kha

… Một mình trên chín bệ,

Ta uy hiếp Tần vương bằng khí thế

Của đôi tay… và củng một mình,

Ta kể tội y tàn ngược sinh linh,

Bắt trả lại chư hầu bao đất cát

Mà y đã trước đây từng chiếm đoạt.

Cao Tiệm Ly

Khá khen ngươi đáng mặt anh hùng!

Nhưng mà ngươi…quyết chẳng thành công

Kinh Kha

Sao vậy hiền huynh?

Cao Tiệm Ly

Như thế đó!

Vì ngươi đã coi thường bạo chúa,

Kinh Kha

Ồ, Kha này thua sức hay sao?

Huống hồ…

Cao Tiệm Ly (ngắt lời)

…Tay ấy dẫu cầm dao

Chỉ giết được mà không uy hiếp được

Tần Doanh Chính đã làm vua một nước

Lại là vua từng hống hách oai quyền

Đức lớn dù không, nhưng quyết không hèn;

Uy hiếp được, đâu phải là chuyện dễ!

Vả chăng y còn đang trong tuổi trẻ

Sức cánh tay chưa chắc kém gì ngươi

Muốn bức Tần vương phải có hai người

Cùng lên điện…Một người tay nắm giữ

Lấy minh y, không cho y chống cự,

Dao phải kề luôn tận ngực không dời

Còn một người kia dõng dạc cao lời

Trấn áp cả bọn triều thần văn võ

Khiến ai nấy phải run lên vì khiếp sợ

Cả vua tôi đều phách lạc hồn bay

Hồn phách kia, phải nắm được trong tay,

Mới có thể bắt khoan hay bắt nhặt

Nêu tội ác bấy lâu, đòi trả đất,

Cứu Yên bang và để tiếng muôn đời…

Nhược bằng đi chỉ có một mình ngươi

Thì chẳng bõ mua cười cho bẩy nước!

(Dằn từng tiếng)

Muốn thành công, phải hai người mới được!

Kinh Kha

Ơn hiền huynh chỉ giáo Kha này

Châu ngọc lời kia đích đáng thay!

Nhưng, xin cứ bình tâm. Yên thái tử,

Một khi đã vời Hàm Dương thông sứ

Dâng đất đai, ắt phải cử thêm người

Đi cùng Kha…

Cao Tiệm Ly

…Ngu muội quá, trời ơi!

Ta nhắc lại: Tần vương oai dậy đất

Trông thấy y những người can đảm nhất

Củng phải cơ hồ vỡ mật tan gan,

Còn nói chi những hạng tầm thường!

Trong triều Yên chẳng một ai đáng mặt

Đi cùng ngươi.

Kinh Kha

Thực muôn phần khe khắt!

Làm sao cho ổn đáng được, hiền huynh?

Cao Tiệm Ly

Có một người bốn bể đã vang danh

Kiếm thuật cao siêu thần kinh quỷ khiếp

Ngươi quên mất rồi chăng?

Kinh Kha

À, Cáp Nhiếp!

Kha nhớ rồi, nhưng nay biết tìm đâu?

Cao Tiệm Ly

Người ấy quen ẩn náu chốn rừng sâu

Lũ phàm tục trên đời không thể gặp

Kinh Kha

Biết làm sao! việc sang Tần đã gấp

Cao Tiệm Ly

Đi cùng ngươi, phi Cáp Nhiếp không xong!

Kinh Kha

Biết tìm đâu, kẻ ấy kiếp phiêu bồng…

Cao Tiệm Ly

Ngươi phải đợi

Kinh Kha

Nhưng mà…

Cao Tiệm Ly

Ta đã hẹn

Với Cáp Nhiếp trong mười hôm sẽ đến

Chổ biên thuỳ Yên Triệu khoảng rừng mai

Để cùng ta đàm đạo

Kinh Kha

Thực ư, trời?

Nếu vậy thự Yên bang hồng phúc đó

Nhưng…

Cao Tiệm Ly

Ngươi phải nói cho Yên thái tử

Hay rằng phi Cáp Nhiếp không xong

Có sang Tần củng chỉ phí hoài công!…

Kinh Kha

Kha sẽ gắng

Cao Tiệm Ly

Và kiên tâm chờ đợi

Ta cùng Cáp sau mười hôm sẽ tới

Nhược bằng ngươi cậy sức cứ đi liều

Ấy là ngươi tự ném để trôi theo

Dòng thác lũ cả thanh danh một thuở

Kinh Kha

Hiền huynh cứ yên lòng

Cao Tiệm Ly

Ngươi phải nhớ

Những lời ta!…thôi, ta biệt cùng ngươi

Trống lầu nghe đã điểm quá khuya rồi

Kinh Kha

Đợi Cáp Nhiếp, hừ bao giờ mới đến!

(Im lặng một lúc, Thái Tử Đan ra. Kinh Kha hoảng hốt)

Trời!…Điện hạ có việc chi cấp biến?

Mà canh khuya…

Thái Tử Đan

Việc khẩn trọng vô cùng!

Tướng quân ơi! hàng biểu dẫu đem dâng

Mà Tần tặc vẫn đề binh khắp chốn

Tiếng ngựa hí tiếng quân reo vang rộn

Khiến dòng sông Dịch Thuỷ nghẹn kinh hoàng

Núi biên cương nằm run rẫy hoang mang

Rừng Tam Lộ, chính ngay nơi cuống họng

Của Triệu Yên, quân Tần vừa chiếm đóng

Các ải quan lo sợ suốt đêm ngày

Thoi thóp chờ tai vạ, thực nguy thay!

Ta để chậm một giờ không được nữa

Chậm một giờ bốn phương bừng khói lửa,

Thì cơ mưu đành gác bỏ mà thôi!…

Việc sang Tần, gấp lắm rồi

Lên đường ngay cúi xin người vì Yên,

Kinh Kha

Dạ, muôn tâu, việc lớn, vội không nên

Thái Tử Đan

Mọi sự đã sẳn sàng đâu đấy cả

Chỉ còn đợi tướng quân

Kinh Kha

Tâu điện hạ,

Cuộc tồn vong trông cậy ở phen này

Tiểu thần đi, vì điện hạ, ra tay,

Đâu dám quản tấm thân này sống chết

…Nhưng dám xin lượng bể trời soi xét:

Đi một mình Kha ắt, việc không thành

Thái Tử Đan

Cô gia đã vì khanh

Chọn một người phó sứ

Để giúp đỡ trong khi lâm sự

Thôi, khanh đừng lo ngại nửa chi!

Kinh Kha

Dạ, muôn tâu cùng mạt tướng ra đi

Ắt phải có một người kiêm trí dũng

Trước nguy biến chẳng hề nao núng

Đủ cơ quyền và đủ cả lược thao

Người ấy, muôn tâu, tìm chẳng dễ nào!

Có khí vũ hiên ngang, lòng nghĩa hiệp

Sức hơn Kha mà kiếm thuật củng hơn

Thái Tử Đan

Vậy càng hay!

Kinh Kha

Xin gắng đợi mười hôm

Thái Tử Đan

Trời hỡi, đợi mười hôm!

Khinh Kha

Xin Điện Hạ…

Thái Tử Đan

Không thể được, tướng quân người đã rõ

Nghiệp Yên bang đầu sợi tóc đương treo,

Từng phút từng giây, muôn vạn hiểm nghèo

Nếu chậm trễ ắt tan thành tro bụi…

Không thể được, dẫu cho là phải đợi

Một ngày thôi.

Kinh Kha

Xin Thái Tử cao minh

Việc khó khăn mà thần có một mình

E lỡ mất

Thái Tử Đan

Không, tướng quân đừng ngại!

Chuyến đi này cả non sông một giải

Và thần dân trăm họ nước Yên đây

Củng trông vào, đâu có lẽ Đan này

Chẳng thận trọng, bách quan đà tiến cử

Người xứng đáng theo khanh làm phó sứ

Tần Vũ Dương một niên thiếu anh hùng

Đã bao phen trước trận lập kỳ công

Rất hăng hái và coi thường cái chết

Để ta gọi y vào bái yết

Hiền khanh_Túc Vệ, kíp truyền ngay

Tần tướng quân tức khắc vào đây!

Túc Vệ

Dạ, thần đẳng xin tuân thánh chỉ (vào)

Thái Tử Đan

Rồi đó khanh coi Tần dũng sĩ

Hùng tâm hào khí có hơn đời

(Tần Vũ Dương cùng Túc Vệ ra)

Tần Vũ Dương

Dạ muôn tâu được lệnh chúa công vời

Kẻ mạt tướng…

Thái Tử Đan (nói với Tần Vũ Dương)

Đây Kinh Kha hiệp khách

Người bốn bể oai danh từng hiển hách

Người sắp vì Yên hỏi tội Hàm Dương

(nói với Kinh Kha:)

Và đây là dũng sĩ Tần Vũ Dương

Người lĩnh mệnh theo khanh làm phó sứ

Kinh Kha

Xin cảm tạ Đông Cung…Người được cử

Sang Hàm Dương quả tướng mạo hơn đời!

(quát to) Quả thực là anh dũng chẳng thua ai!

(Tần Vũ Dương chợt giật mình, biến sắc mặt. Kinh Kha lại chậm dãi nói tiếp với Thái Tử Đan:)

Vì việc gấp cho nhọc lòng Điện Hạ

Giữa đêm khuya còn nơi này ngự giá

Lẽ nào Kha lại dám chẵng vâng lời

Nhưng…

Thái Tử Đan

Và ta phải gấp ngày đêm thẳng trỏ

Sao cho khi trống Mão điểm biên thành,

Ngựa tướng quân đã dẫm đất Tần Doanh

Và ta đứng bên đây bờ sông Dịch,

Cùng bách quan trông theo người kiếm khách

Một sang Tần không trở lại, vì Yên…

Kinh Kha

Giờ Ngọ ngày mai…

Thái Tử Đan

…Nhẹ gót chinh yên,

Người kiếm khách sang Tần…

Kinh Kha

…Không trở lại!

Dù mạt tướng thành công hay thất bại,

Dù giết hay không giết được Tần vương?…

Thái Tử Đan

Thôi nhắc chi điều ấy buổi lên đường!

Hãy sửa soạn để trưa mai cho kịp

Bây giờ đây, xin cùng khanh tạm biệt,

Quá khuya rồi!

(Thái Tử Đan, tần Vũ Dương và Túc Vệ cùng vào)

Kinh Kha

Kẻ mạt tướng xin tuân

(một mình) Trưa mai đúng Ngọ sang Tần!

Nhưng trời hỡi, thành công sao được!

Tần Vũ Dương, há phải ngươi thao lược

Đủ cơ mưu quyền biến đủ can trường

Để giúp ta cùng uy hiếp Tần Vương?

Kẻ ấy chỉ có tài đua võ nghệ

Trước ba quân, thực là không đáng kể!

Hừ, chẳng qua một đứa mãng phu thôi,

Chừ phải đâu tuấn kiệt ở trên đời

Ta biết lắm, y có thừa can đảm

Thừa hăng hái để xông pha trong đám

Muôn vạn hùng binh cướp giáo đoạt cờ,

Huyết khí thanh niên, y củng có thừa

Nhưng thiếu hẳn một tấm lòng bền vững

Chỉ sôi nổi mà không hay chịu đựng,

Chỉ liều thân mà không biết tiến lui

Nhất là khi mừng giận lúc thương vui

Đều chẳng thể giữ điềm nhiên sắc mặt

Trước uy vũ tinh thần kia phải mất,

Phải hoang mang lòng ấy trước nguy cơ

Ta đã, vừa đây, trong lúc bất ngờ

Lớn tiếng quát để dò xem ý tứ,

Quả nhiên y không còn bình tĩnh nửa,

Tay run lên, cặp mắt bỗng mờ đi,

Mặt đương tươi bỗng sám ngắt như chì

Nét kinh hãi dù chỉ trong nửa chớp

Lộ ra thôi, nhưng dấu ta sao được!

Trời đất ơi, ta biết tính sao đây?

Thanh danh ta còn đâu nửa phen này!

_Việc thế nào củng lỡ,

Đi sao đành, Kinh Kha?

Chết mà chưa trắng nợ,

Chết sao đành Kinh Kha!

Sang Tần không Cáp Nhiếp

Cùng đi và giúp ta,

Chẳng thế nào uy hiếp

Được Doanh Chính đâu mà!

Nước đến chân, đợi chờ không được nửa

Mà đi thì chết uổng việc không thành

Còn nói chi đền ơn tri ngộ

Còn nói chi ngàn thuở lưu danh!

(Im lặng một lúc lâu)

Hay là… ba mươi sáu chước, thôi đành!

Túc Vệ (ra)

Bẩm tướng quân, ngoài kia Phàn nguyên suý

Xin vào hầu

Kinh Kha (ngạc nhiên)

Phàn Ô Kỳ? chẳng lẽ

Phàn Ô Kỳ đại tướng của Tần vương

Đã gần đây treo ấn bỏ Hàm Dương
Sang Yên quốc đầu hàng?

Túc Vệ

Vâng chính phải!

Chính hàng tướng Ô Kỳ đang đứng đợi

Xin vào hầu khẩn cấp

Kinh Kha

Lạ lùng chưa!

Ta chẳng cùng y giáp mặt bao giờ

Mà nay giữa đêm khuya còn…Thôi được!

Cho y vào

Túc Vệ

Dạ xin tuân (vào)

Kinh Kha (một mình)

Ngày trước

Ta từng nghe bẩy nước lừng danh

Phàn Ô Kỳ nguyên soái của Tần Doanh

Vậy mà sao…

(Phàn ô Kỳ bước ra, cúi đầu thi lễ trước Kinh Kha)

Phàn Ô Kỳ

…Kẻ hàng thần có tội

Xin cúi chào tướng quân

Kinh Kha

Chết nỗi!

Kinh Kha này đâu dám thế_Quân bay!

Túc Vệ (ra)

Dạ

Kinh Kha

Tiến trà mau!_Túc hạ tới đây

Giữa đêm khuya, hẳn có điều chỉ giáo

Xin an toạ, chúng ta cùng đàm đạo

Phàn Ô Kỳ

Trôm nghe biết tướng quân

Vì  Yên sắp sang Tần

Kẽ hàng tốt Phàn mỗ

Bấy lâu từng ngưỡng mộ

Nên chẳng nề đường đột tới đây

Cùng tướng quân hơn thiệt tỏ bày

Kinh Kha

Xin túc hạ cứ cho nghe

Phàn Ô Kỳ

Phàn mỗ,

Trước đây ở Hàm Dương thờ bạo chúa

Còn lạ chi tính nết của Tần Doanh

Y chẳng tin ai trung trực với mình

Ngờ vực đến cả những người thân cận

Lúc lâm triều củng như khi xuát trận

Thường đeo gươm và mặc giáp hẳn hoi

Trên ngai cao chót vót một mình ngồi

Dưới chín bệ sắp hai hàng văn võ

Một tấc sắt trong người không được có

Dẫu là hiển tước công thần

Dẫu là quốc thích hoàng thân!

Cấm tuyệt đối không một ai được phép

Bước lên thềm cả những khi cần kíp,

Chỉ trừ ra có lệnh của y vời…

Đó, tướng quân người thử xét mà coi

Một sứ giả tới gần y sao được!

Kinh Kha

Kha biết lắm! _Đã sẵn bày mưu lược…

Phàn Ô Kỳ

Xứ Đốc Cương, dù muôn dặm phì nhiêu

Dù hoa thêu gấm dệt tới bao nhiêu

Củng chẳng thể khiến cho Tần bạo chúa

Đủ ham mê đến không ngờ vực nửa,

Và thềm cao cho phép tướng quân lên

Để tướng quân…

Kinh Kha

Kha mỗ vốn tài hèn

Lại nông nổi chưa hay trù tính kỹ

Được túc hạ dạy cho tường nguyên uỷ

Thực là như vừa tỉnh giấc chiêm bao

Nhưng giờ đây Kha biết nghĩ mưu nào?

Xin túc hạ vì Kha…

Phàn Ô Kỳ

Kinh hiệp sĩ

Chuyến này đây muốn danh truyền vạn kỷ

Muốn cứu yên, trừ bạo, muốn thành công,

Chẳng có đầu Phàn mỗ quyết không xong!

Kinh Kha

Đầu túc hạ? Trời ơi!

Phàn Ô Kỳ

…Tần bạo chúa

Cơn sấm sét vẫn không nguôi thịnh nộ

Kể từ khi mạt tướng bỏ Hàm Dương

Huống nghe tin mạt tướng đã quy hàng

Yên thái tử. Lòng y như lửa cháy

Lại quạt thêm và tưới dầu thêm vậy!

Nên chuyến này, y tận khởi hung binh

Để chiếm đất đai, việc ấy đã đành

Nhưng củng để nổi căm hờn được thoả

Phạt Yên sau, bắt Ô Kỳ trước đã!

Kinh Kha

Vậy ra Tần Doanh Chính…

Phàn Ô Kỳ

Với Phàn tôi

Có mối thù không thể đội chung trời…

Nay chém đầu, Phàn mỗ

Đem dâng Tần bạo chúa

Lòng kiêu căng đã thoả, giận đã nguôi,

Yên sứ được lên thềm dâng lễ vật

Y chỉ muốn đầu Ô Kỳ trước nhất

Đó mà thôi! _Chứ đồ bản chi chi

Củng chẳng làm siêu được tấm lòng y…

Chút mạng hèn chiều nay đây Phàn mỗ

Xin tự nộp, để cho thành đại sự!

Kinh Kha

Sáng suốt thay! Túc hạ thật mưu thần!

Nhưng trời ơi!…

Phàn Ô Kỳ (nghiêm giọng)

Hỡi kẻ sắp sang Tần!

Phải hiểu rõ lòng ta cho xứng đáng

Chiều nay đây ta dâng ngươi tính mạng

Có phải đâu là ta đã vì ngươi

Vì Kinh Kha lưu tiếng tốt muôn đời

Củng chẳng phải ta căm hờn bạo chúa

Mượn tay ngươi để thù riêng được thoả

Củng chẳng vì ta muốn báo ơn sâu

Của Yên triều Thái Tử bấy nhiêu lâu

Đã biệt đãi một hàng thần phiêu đãng

Không, không phải! ta dâng ngươi tính mạng

Không vì ngươi mà củng chẳng vì mình,

Củng chẳng vì Yên quốc! Ta hy sinh

Chiều nay đây, chỉ vì thiên hạ đó

Vì thiên hạ, đầu này ta cắt bỏ.

Kinh Kha

Ôi chỉ vì thiên hạ!

Phàn Ô Kỳ

Nghĩ mà xem!

Bức tử cha, đầy mẹ, giết anh em,

Tần Doanh Chính thật vô cùng bạo ngược!

Còn có thể gọi là người sao được

Huống hồ chi một bậc đế vương

Phải tự mình treo đức sáng để mười phương

Cùng ngưỡng vọng. Một mai đây thiên hạ

Nếu vô phúc lọt vào tay bạo chúa

Thì ôi thôi, còn chi nữa nhân luân!

Vương đạo tàn đi, thiên tính phai dần

Người lúc ấy chỉ còn là thú dữ,

Và hiểm độc có phần hơn nửa chứ!

Lại còn đây một tội ác tầy trời

Không thể nào dung được biết chăng ngươi?

Tội đốt sách thánh hiền, chôn kẻ sĩ

Ôi một phút tiêu tan trong lửa quỷ

Biết bao nhiêu tâm huyết của tiền nhân!

Bao nhiêu người vô tội đã chôn thân

Dưới huyệt thẩm củng chỉ vì có học,

Có đạo lý, có tài năng kiến thức,

Không chịu làm nô lệ Doanh Tần…

Kinh Kha

Độc địa thay là chính sách ngu dân!

Phàn Ô Kỳ

Trời đất hỡi! một mai đây thiên hạ

Nếu vô phúc lọt vào tay bạo chúa

Thì, ôi thôi! văn hoá mấy ngàn năm

Hỏi còn đâu? Trong dằng dặc tối tăm,

Loài người sẽ chỉ ngang hàng chó ngựa

Kinh Kha

Và hèn đớn u mê hơn thế nửa!

Phàn Ô Kỳ

Tướng quân ơi, người có hiểu, phút giờ đây,

Oán Tần Doanh, thiên hạ muốn phanh thây

Và xé xác moi gan cho hả giận?…

Ngùn ngụt Hàm Dương niềm uất hận

Kinh hoàng sáu nước hoạ tiêu vong

Chuyến đi này, cả thiên hạ chờ mong;

Chút mạng nhỏ lẽ đâu còn tiến nửa.

(Đứng phắt lên và lớn tiếng quát:)

Đầu ta đây, ngươi hãy vì thiên hạ!

Kinh Kha

Phàn Nguyên Nhung vì thiên hạ đã hy sinh,

Lẽ nào Kha vì thiên hạ chẳng quên mình!

Phàn Ô Kỳ

Lời nói thực muôn vàn tri kỷ…
Mong tướng quân tới Hàm Dươg chí ý

Kinh Kha (nói một mình)

Ta ngại gì hai chữ Thời Cơ!

Ta cần chi thành bại nước cờ!

Dù bạo chúa được thiên thời địa lợi,

Dù Cáp Nhiếp chẳng cùng ta rong ruổi,

Ta củng đi hỏi tội đứa hung tàn,

Khối bất bình ta quyết đập cho tan

Chẳng những vì tiếng thơm muôn thuở

Chẳng những vì tri ngộ ơn sâu

Ta đi đây chính vì thiên hạ
Nỗi hờn căm rửa sạch làu làu

Phàn Ô Kỳ (ngâm dài)

Hàm Dương một ruổi vó câu

Lòng thiên hạ gửi trên đầu mủi gươm…

_Tráng sĩ ơi, giờ đã gấp lên đường

Kinh Kha

Giờ đã gấp…Hãy yên lòng, túc hạ!

Kinh Kha tôi chẳng quên lời vàng đá.

Sẽ gặp nhau mai mốt dưới tuyền đài

Quyết nhìn nhau chẳng thẹn chí làm trai

Đã cùng biết hy sinh cho thiên hạ.

(Phàn Ô Kỳ quỳ xuống đợi chết. Kinh Kha nói tiếp:)

Ồ!…khoảnh khắc lòng ta vừa giác ngộ.

(trông về phía xa xa, như để nói với Cao Tiệm Ly:)

Cao Tiệm Ly, ngươi lầm đó ngươi ơi!

Lòng muôn dân ấy mới thực lòng trời.

Thiên mệnh chỉ là dân ý,

Dân đã muốn trời nào ngăn được nhỉ?

Giờ đây ý muốn của toàn dân

Là huỷ ngay chính sách Cường Tần

Bắt kẻ ác phải đền ngay tội ác…

Dẫu chỉ có một mình ta gánh vác

Công việc nặng nề kia,

Tới Hàm Dương ta củng liều một thác

Không lưỡng lự e dè

Cùng với thanh gươm sắc

Ta mang cả tấm lòng thiên hạ ra đi

Rồi mai, dân bẩy nước

Cùng dang tay cất bước

Đón hào quang một thế hệ thanh bình…

(Rút gươm cúi đầu nói lớn tiếng với Phàn Ô Kỳ:)

Và giờ đây người thứ nhất hy sinh

Cho thiên hạ, chính là ngươi, Phàn Nguyên Suý

(ngâm dài:)

Gươm thiêng này sẽ

Đượm máu anh hào

Để từ nay hùng khí át trăng sao!

(Kinh Kha giơ cao thanh gươm để chém xuống cổ Phàn Ô Kỳ, giữa lúc ấy thì màn hạ nhanh)

MÀN

hết hồi thứ ba

KẾT TỪ

Cảnh bờ sông Dịch. Quán gió thu. Thời gian đã chuyển dịch tới sau khi Kinh Kha bị mạng vong ở Tần.

Cao Tiệm Ly (một mình ngâm theo nhịp trúc)

Khói sông mơ màng trôi ánh nguyệt

Đìu hiu sông Dịch nước đê mê

Có ai nhớ tới ai hào kiệt

Buổi ấy ra đi chẳng một về?

Buổi ấy thét gươm từng trận gió

Ào ào sông Dịch lạnh lùng ghê

Dư âm còn vẳng chiều nay đó

Nhắc mãi lời ca “nhất khứ hề”!

Buổi ấy, một trời sương khói tiễn

Kẻ vào nơi Bách nhị trùng quan

Chiều nay khói quạnh sương mờ bến

Vọng mãi lời ca “bất phục hoàn”…

Đưa kẻ một sang Tần, buổi ấy

Nghiêng trời lớp lớp sóng hân hoan.

Đành thôi quằn quại trôi từ đấy

Sông nghẹn lời ca “Dịch thuỷ hàn”!

Chủ quán (từ trong quán bước ra)

Cao ẩn sỉ đó chăng? Giờ đã muộn

Còn nơi đây than thở ngậm ngùi chi?

Nhớ tiếc mãi thuở dòng sông cuồn cuộn

Vang lời ca nhịp trúc tiễn ai đi!

Cao Tiệm Ly

Ồ chủ quán! ai là không nhớ tiếc

Buổi tiển đưa hào khí ngút trường giang!

(ngâm) Một phen động chí ngang tàng

Nghìn thu sóng gió mơ màng thét gươm

Chủ Quán

Hãy vào đây, ẩn sĩ, rượu ta còn!

Hãy cùng uống cho say niềm tiếc nhớ.

Riêng gì ngươi trên sông này than thở!

Riêng gì ngươi đau đớn việc sang Tần

(ngâm) Trên sông gió giục mây vần

Chính lòng ta củng bao lần đắng cay.

Cao Tiệm Ly

Rượu còn ư? Nào ta hãy cùng say!

Để cùng nhớ Kinh Kha người kiếm khách

(Hai người đến trước quán cùng ngồi)

Chủ Quán

Ngươi lầm đó! Giờ đây trên bến Dịch

Ta ngồi than giọt lệ đẫm canh tà

Phải đâu rằng ta nhớ tiếc Kinh Kha!

Kẻ ấy đã thua tài lỡ việc

Xứng đáng gì đâu mà nhớ tiếc!

Nhớ, hoạ chăng ta nhớ buổi lên đường

Gió say reo hy vọng của mười phương

Và sóng vỗ dâng cao niềm ký thác,

Những lầm tưởng cánh tay kia lỗi lạc

Vì Yên bang, vì sáu nước, vì đời…

Có ngờ đâu…

Cao Tiệm Ly

Chủ quán, hãy khoan lời!

Chủ Quán

Ta có tiếc, hoạ chăng là chỉ tiếc

Cho ai kia trước đây đã liều chết

Vì Kinh Kha sửa soạn việc lên đường

Ích gì đâu mạng ấy hỡi Điền Quang!

Vô ích cả đầu ngươi Phàn Nguyên Soái!

Hồn các ngươi hẳn còn u uất mãi…

Và ôi thôi Ngọc Tý, biết chăng nàng?

Đã uổng vì ai trâm gảy bình tan!

Cao Tiệm Ly

Khoan chút, hãy nghe ta!

Chủ Quán

Còn nhớ rõ

Chính nơi đây cả triều Yên thuở nọ

Mặc áo tang đưa tiễn kẻ sang Tần

Cả triều Yên nâng chén rượu ân cần

Dâng kẻ ấy, cả triều Yên lệ ứa

Cùng đứng nhìn theo bóng người trên ngựa

Cho tới khi chìm khuất phía ngàn cây…

Hỡi ơi!  màu tang chế, tưởng đâu đây

Còn phảng phất như oan hồn quá khứ…

Uổng cả mà thôi! Chỉ vì đại sự

Đã lầm trao…

Cao Tiệm Ly

Khoan chút, hãy nghe ta!

Chủ quán ơi! đừng vội trách Kinh Kha

Người ấy đã không phụ lòng tri kỷ

Không hổ thẹn với thanh danh hiệp sĩ

Dù mang theo sứ mệnh tới Hàm Dương

Đã không hay đâm chết được Tần Vương.

Chủ Quán

…Ta hãy hỏi:

Kinh Kha kia nửa kiếp sống ngang tàng

Khắp bốn phương nghề kiếm đã lừng vang

Thường kiêu hãnh trên đời không địch thủ

Gươm trỏ xuống nằm rung trang lịch sử

Gươm vung lên ngừng chuyển bánh luân hồi

Mùa về Đông bể cả dấy phong lôi

Mùa về Bắc non cao mờ nhật nguyệt

Tiến một bước, ào ào hoa rụng tuyết

Lui một đường phơi phới tuyết bay hoa…

Vậy mà sao, ta hãy hỏi, sao mà,

Trời đất hỡi, Kinh Kha người kiếm khách

Người đã một sang Tần mang trọng trách

Sao thua tài uổng mạng giữa Hàm Dương?

Sao không hay kết quả được Tần Vương

Để việc lỡ cho muôn đời sĩ tiếu?

Ừ! nếu thực nghề gươm kia tuyệt diệu

Và cánh tay kia vô địch trên đời

Thì sao không…hừ! sao chịu thua người?

Hư danh cả!

Cao Tiệm Ly

Nghe ta! đừng vội trách

Luận công tội phải sao cho minh bạch!

_Hãy cùng ta nhớ lại việc Hàm Dương:

Kẻ sứ thần mang đồ bản Đốc Cương

Và thủ cấp Ô Kỳ lên chín bệ;

Nếu muốn giết Tần Doanh, ồ, rất dễ!

Vì chuôi dao đã nắm ở tay rồi

Chỉ vung lên bạo chúa ắt đầu rơi…

Nhưng sứ thần kia lại là kiếm khách

Chẳng chịu tiếng chỉ sang Tần hành thích

Chỉ sang Tần làm một kẻ sát phu

Lừa giết Tần vương giữa lúc không ngờ…

Chủ Quán

Đừng biện bác dông dài, ta chỉ hỏi
Sao Kinh Kha tự khoe tài cậy giỏi

Mà cánh tay thua sức ở Hàm Dương?

Mà không sao uy hiếp được Tần vương,

Dẫu chỉ có một mình y trên điện?

Cao Tiệm Ly

Thế mới biết ngươi hẹp hòi thô thiển

Không nghĩ sâu mà củng chẳng nhìn xa!

_Thử đặt ngươi vào địa vị Kinh Kha…

Chủ Quán

Ừ, sao nửa?

Cao Tiệm Ly

… Bản đồ dâng Tần tặc

Chỉ dấu đủ một lưỡi dao ba tấc

Một con dao lá liễu đấy mà thôi!

Khi Tần Doanh gươm đã ở tay rồi

Hỏi dao ngắn địch gươm dài sao được?

Dao ba tấc mà gươm kia ba thước

Ai thua ai điều ấy lẽ đương nhiên!

Đau đớn thay, người kiếm sĩ vô duyên

Chẳng có được thanh gươm mà xử dụng

Ví bằng có thì hoa bay tuyết rụng

Há nhường ai, mà há chịu thua ai!…

(than thở một mình)

Ôi Kinh Kha, dao ngắn địch gươm dài

Chữ thời vận, mỉa mai là thế đó!

(ngâm) Xưa kia dưới ánh trăng mờ tỏ

Mài thép bên rừng ta với ngươi

Nhắc chuyện thời cơ tê tái giận

Bàn câu thế sự ngã nghiêng cười

Sông Trời kéo xuống cùng lau kiếm

Trục Đất cầm lên định ghé vai

Hiền đệ Kinh Kha! ngươi một vắng
Trời kia đất nọ hỏi còn ai?

Chủ Quán

Ừ cho dẫu Kinh Kha nghề kiếm giỏi

Nhưng có đáng cười không, ta thử hỏi

Có đáng cười không, một kẻ liều thân

Vì hư danh, vì một chút dư ân?

Cao Tiệm Ly

Lầm, lầm quá, thực nhà ngươi lầm quá

Người ấy ra đi chỉ vì thiên hạ

Đó mà thôi! há phải đâu

Vì danh thơm, vì nghĩa nặng ơn sâu!

Chủ Quán (ngạc nhiên)

Vì thiên hạ sang Tần? Vì thiên hạ

Mà chết ở Hàm Dương? Ngươi nói lạ!

Nhưng nào đâu công trạng kẻ ra đi?

Chết uổng mà thôi, nào có ích gì…

Ta vẫn bảo Kinh Kha là có tội

Cao Tiệm Ly

Đừng nóng nảy, đừng hẹp hòi nông nổi

Hãy cùng ta bình tĩnh luận anh hào…

Kể từ khi Tần tặc chiếm ngôi cao

Dân bẩy nước như ngồi trên đống lửa

Một tiếng nói từ ngai vàng bạo chúa

Đủ làm cho vỡ mặt khắp chư hầu

Một cơn cười làm muôn vạn kẻ rơi đầu

Một cơn giận máu trào muôn vạn ngả

Y đứng lên, bể Đông nằm lặng thở

Y giơ tay, non Thái lụt mồ hôi

Lệnh Hàm Dương ai kẻ dám sai lời

Cả thiên hạ đều sợ Tần như hổ

Nào Hán Nguỵ, nào Tề Yên Triệu Sở

Đành khom lưng uốn gối chịu lầm than

Nay cắt thành mai nhượng đất, kêu van

Với bạo chúa mong vẹn toàn bờ cõi

Ai kẻ dám công nhiên hỏi tội

Đứa hung tàn nghịch đạo vô luân?

Ai dám ngang nhiên đứng giữa triều Tần

Thay mặt cả nhân dân bẩy nước

Thay mặt cả ngàn sau ngàn trước

Nêu cao bản án thiên thu?

Há chẳng phải Kinh Kha bậc trượng phu?

Há chẳng phải Kinh Kha người kiếm khách?

Người đã một chiều xưa trên bến Dịch

Nguyện ra đi vì thiên hạ đó chăng ngươi!…

Chủ Quán (Sau một lúc suy tư)

Ừ!…Kinh Kha vì thiên hạ, phải rồi!

Tấm lòng ấy thực anh hùng nghĩa hiệp

Nhưng củng chỉ một mai đây sử chép

Luận Kinh Kha rằng “Chí lớn tài sơ”

Vậy mà thôi…

Cao Tiệm Ly

Hừ, ta thực không ngờ

Óc ngu muội ngươi còn tăm tối mãi!

Ta đã nói, giờ đây ta nhắc lại:

“Việc làm ấy xá chi thành hay bại

Chỉ cần xem ai kẻ dám làm thôi”

Gương đã treo từ đây còn sáng mãi;

Nối chí kia, mai mốt thiếu chi người!

Dẫu bạo chúa giờ đây chưa bị giết

Nhưng toàn dân đã tỉnh giấc chiêm bao

Thì bạo chúa một mai đây phải chết;

Sau Kinh Kha, tiểu tử củng anh hào…

(Im lặng một lúc)

Ôi Kinh Kha, dẫu chí ngươi chưa đạt

Nhưng toàn dân ai nấy biết liều gan

Thì ngươi dẫu Hàm Dương thân đã thác

Mà vẫn như còn sống với thời gian

Chủ Quán (giọng cảm động)

Còn sống mãi với thời gian

Cao Tiệm Ly

Còn mãi

Thanh danh ai, người kiếm sĩ tiên phong!

Chủ Quán

Người kiếm sĩ một đi không trở lại

Cao Tiệm Ly

Và treo cao lịch sử tấm gương trong

Và mở lối…

Chủ Quán (tiếp lời)

…Cho muôn vàn thế hệ

Cao Tiệm Ly

Và hy sinh…

Chủ Quán

…Cho thiên hạ toàn dân

Người đã dám một mình trên chín bệ

Cao Tiệm Ly (tiếp lời)

Giữa triều Tần nêu tội ác vua Tần

Chủ Quán

Cao ẩn sĩ! những lời ngươi nói đó

Thực đã khiến cho lòng ta sáng tỏ

Những câu bình luận rạch ròi kia

Là đuốc soi đường cho kẻ u mê…

Ôi Kinh Kha! người anh hùng vạn đại,

Người treo gương, người mở lối, người hy sinh

Người đã thành công ngay trong thất bại

Thể phách tan, nhưng còn mãi tinh anh…

(quỳ xuống bên sông)

Chiều nay đây, trên bờ sông Dịch vắng

Ta quỳ xin người thứ lỗi cho ta

_Ồ có phải vừa đây trong gió vẳng

Tiếng gươm thần vang thét đó, Kinh Kha!

Cao Tiệm Ly

Đứng lên thôi, chủ quán, hãy cùng ta

Rót chén rượu trên sông này kính viếng

Người hiệp sĩ nghìn thu còn để tiếng

Kẻ anh hào một chết đã vì dân…

Ta cùng ngươi lại một lần tiếc thương

Hôm nào tiễn kẻ lên đường

Bâng khuâng nhịp trúc, bờ sương lạnh lung

Mây trời bát ngát nhớ nhung

Gió trường giang thét não nùng đêm đêm…

(một lúc im lặng)

Ôi Kinh Kha hiền đệ!

Ngày xưa củng nơi đây

Cùng ta trong quán rượu này

Xót cho thiên hạ cùng say ngậm ngùi

Phẩm bình gương trị loạn

Bầu nhiệt huyết cùng sôi

Hai ngả đường xuất sử

Chung đau một chữ Thời
Bên vai tiếng thép cựa

Nhìn nhau giọt lệ rơi

Chia tay cùng gắn bó

Đinh ninh việc cứu đời

(ngâm) Bốn phương khói lửa tơi bời

Nhớ câu tâm sự nhớ người ra đi

Chủ Quán (trỏ ra phía ngoài sông)

Ô này, trông! Cao ẩn sĩ, ô kìa

Mây tám ngả đen rầm phai ánh nguyệt!

Gió ào nổi trên sông và sóng thét

Vẳng nghe như tiếng sắt tiếng vàng chen,

Vẳng nghe như vó ngựa đập vang rền…

Trời đất hỡi! sương sa mờ khắp nẻo!

_Ta vào thôi!

(Kéo Cao Tiệm Ly vào quán. Nhưng Cao tiệm Ly dứt áo tiến ra phía bờ sông một mình)

Cao Tiệm Ly

Thực rồi chăng? gió réo

Và sóng tung cuồn cuộn mặt sông dài

Vẳng nghe đâu từ thăm thẳm tuyền đài

Tiếng gươm thét trong tay người kiếm sĩ

Ôi! sóng gió chợt mơ màng sát khí

Lòng ta nghe sông Dịch đã sầu lên!

_Kinh Kha hiền đệ!

Trong cõi u huyền

Thấu cho lòng kẻ

Muôn đời không quên…

Sáo Ly Đình ngơ ngẩn chốn giang biên

Nhịp trúc gõ một mình ta với bóng

Hồn ai có đi về trên khói sóng

Và giờ đây thông cảm với hồn ta?

Thì lắng nghe mấy lời ca

Gửi vào giấc mộng nhắn ra cuộc đời

(ngâm dài)

Ngàn xưa khói sóng hận chơi vơi

Những kẻ thi gan với chữ Thời

Ngàn sau khói lửa tơi bời

Sông nào Dịch Thuỷ, ai người Kinh Kha?

MÀN

chấm dứt vỡ kịch