Búp bê Daruma Nhật Bản: Câu chuyện có thật đằng sau những món quà lưu niệm cực kỳ dễ thương!

Date published: 15 February 2020
Last updated: 17 February 2021

Written by Lucio Maurizi

Daruma là một loại búp bê truyền thống của Nhật Bản, ở Nhật Bản đã trở thành biểu tượng của sự bền bỉ và may mắn. Nhưng bên ngoài Nhật Bản, không nhiều người biết về lịch sử của nó, hoặc những gì ẩn sau vẻ ngoài ngốc nghếch của nó. Hãy tưởng tượng bạn đang đến thăm Nhật Bản. Bạn còn vài ngày nữa trước khi phải về nước, bạn bè và gia đình đều yêu cầu bạn mang theo đồ lưu niệm. Bạn muốn độc đáo, có thể tránh rượu thông thường, móc khóa với hình ảnh các địa danh nổi tiếng, hoặc rất phổ biến (chính xác là như vậy) nhưng một chút sáo rỗng của KitKat. Khi đi bộ, bạn nhìn thấy một con búp bê tròn, màu đỏ, dễ thương ở một trong những cửa sổ của cửa hàng. Bạn tình cờ bắt gặp một trong những món đồ mang tính biểu tượng nhất của Nhật Bản mà bạn có thể tìm thấy.

Daruma thực sự là một trong những biểu tượng của Nhật Bản. Thật hợp lý khi bạn mang về nhà và tặng nó như một món quà hoặc trưng bày trên kệ, nhưng vẻ ngoài của nó có thể lừa dối, vì con búp bê này, đại diện cho một vị thần, có lịch sử lâu đời, di sản phong phú và nguồn gốc khá đáng lo ngại.

Daruma được mô phỏng theo Bodhidharma, một nhà sư được công nhận là người sáng lập ra Thiền tông, người dường như đã sống từ thế kỷ thứ 5 đến thứ 6 CN. Nguồn gốc của ông bị che đậy trong bí ẩn và hầu hết các tài khoản ghi lại cuộc đời của ông đều xen lẫn với các truyền thuyết, khiến việc theo dõi chuyến hành hương của Bodhidharma từ “Các vùng phía Tây” (có thể là Trung Á) là một nhiệm vụ rất khó khăn. Trong chuyến du hành của mình, ông đã dừng chân một thời gian tại một tu viện Thiếu Lâm ở Trung Quốc, sáng lập ra môn võ thuật đồng âm nổi tiếng. Sau đó ông tiếp tục cuộc hành trình của mình cho đến khi ông quyết định định cư trong một hang động và thiền định. Đây là nơi bắt đầu lịch sử của Daruma (theo tên tiếng Nhật của Bodhidharma).

Nhà sư đã trở thành một bức tường-gazer. Ông thiền định, mắt nhìn vào tường, trong tư thế ngồi trong chín năm, không nghỉ, và không nhắm mắt, trừ một lần, sau bảy năm. Ông đã rất tức giận với bản thân vì những gì ông cho là thiếu kỷ luật, đến nỗi ông tự cắt mí mắt của mình để ngăn mình ngủ lại. Khi mí mắt chạm đất, chúng mọc lên những cây chè xanh. Truyền thuyết này là một trong những lý do đằng sau việc các nhà sư Phật giáo thường uống trà xanh để tỉnh táo.

Ngoài việc tự cắt xẻo, Bodhidharma còn bị mất cả tay và chân (theo một số truyền thuyết thì chúng đã rụng rời khỏi cơ thể của ông ấy) do hậu quả của việc ông ấy bất động trong 9 năm. Nghệ thuật và văn hóa dân gian mô tả Bồ Đề Đạt Ma cho thấy ông hầu như chỉ thể hiện những đặc điểm này, đó là lý do tại sao búp bê Daruma, về mọi mặt, tượng trưng cho vị trí và đặc điểm của Bồ Đề Đạt Ma.

Ngoài ra, mọi thứ về thiết kế của Daruma đều có nguồn gốc và ý nghĩa sâu xa, từ những chi tiết nhỏ nhất, khiến con búp bê này không chỉ là một món đồ gia dụng đơn giản.

Đặc điểm của Búp bê Daruma

Một điều nổi bật hơn cho rằng nó bắt nguồn từ thực tế rằng, trong quá khứ, những người muốn vị thần trú ngụ trong con búp bê giúp họ đạt được mục tiêu của họ sẽ thề rằng họ sẽ ban cho Daruma thị lực của nó nếu thần giúp họ thành công trong nỗ lực của mình.

Lông mặt: Râu và lông mày vẽ trên búp bê nhằm tái tạo các đặc điểm trên khuôn mặt của Bodhidharma, nhưng chúng không phục vụ mục đích thẩm mỹ đơn thuần.

Trên thực tế, lông mày có hình dạng giống như con hạc, và bộ râu giống như con rùa. Hai con vật này thường tượng trưng cho tuổi thọ, trong văn hóa Nhật Bản (cũng như ở phần còn lại của Đông Á). Các nhà chế tác bắt đầu áp dụng những hình dạng này trên Daruma để phù hợp với câu tục ngữ Nhật Bản “Con hạc sống 1000 năm, con rùa sống 10.000”.

Cơ thể: Daruma không có chân hoặc tay, như một lời nhắc nhở về việc Bodhidharma đã mất tứ chi trong hành trình đạt đến giác ngộ thông qua sự hy sinh bản thân và thiền định, nhưng còn nhiều hơn thế.

Những con búp bê ban đầu được thiết kế để không thể lật nhào. Nghiêng chúng sẽ luôn dẫn đến việc Daruma xoay trở lại vị trí thẳng đứng của nó. Daruma là một lá bùa may mắn, nhưng quan trọng hơn là sự kiên trì. Một người yêu cầu sự giúp đỡ của vị thần này thừa nhận tầm quan trọng của sự hy sinh khi đối mặt với nghịch cảnh.

Vì lý do này, con búp bê như một lời nhắc nhở rằng bất kể người ta có thể bị ngã bao nhiêu lần, người ta phải luôn chịu đựng và đứng dậy để đạt được mục tiêu. Có mối liên hệ chặt chẽ với hệ tư tưởng này và với chính Daruma là cách nói tiếng Nhật nanakorobi yaoki, được dịch một cách lỏng lẻo thành “giảm bảy lần, tăng tám lần”.

Chữ viết: chữ kanji có nghĩa là “may mắn”, “tài sản”, “sự kiên trì” hoặc những chữ khác tương tự đôi khi được viết trên phần giữa của Daruma, có thể là phản ánh lý do mà con búp bê được mua. Ngoài ra, đôi khi, mọi người viết điều ước hoặc mục tiêu của họ lên chính con búp bê, có thể để nhắc nhở bản thân, hoặc để thông báo cho vị thần một cách “chính thức” hơn.

Màu sắc: lý do đằng sau sự lựa chọn màu sắc của Daruma rất thú vị, nhưng phức tạp và khó tìm được sự đồng thuận. Ngày nay, chúng ta có thể tìm thấy những con búp bê này được trang trí bằng đủ loại màu sắc, mỗi con biểu thị một điềm lành khác nhau. Ví dụ, ở Nhật Bản, màu vàng có liên quan đến tiền bạc và danh vọng; màu đen có nghĩa là để xua đuổi những điều không may mắn; màu xanh lá cây tượng trưng cho sức khỏe và thể lực. Tuy nhiên, những liên tưởng chủ đề màu sắc này được rút ra từ vô số niềm tin, mê tín dị đoan và truyền thuyết khác nhau, tất cả chúng kết hợp với nhau để tạo thành một hình ảnh tập thể.

Tuy nhiên, có một điều chắc chắn là cho đến ngày nay màu phổ biến nhất được sử dụng cho Daruma là màu đỏ, và ban đầu nó là màu duy nhất. Trong nhiều thế kỷ, các học giả đã cố gắng nắm bắt động cơ đằng sau sự lựa chọn màu sắc này, nhưng ngay cả ngày nay nó vẫn được chứng minh là khó. Một trong những lý do có thể liên quan đến Bodhidharma, người, do nền tảng Phật giáo của mình có thể đã mặc áo cà sa màu đỏ. Tương tự như vậy, các nhà sư ngày nay sử dụng áo choàng cùng màu.

Các lý thuyết khác đề cập đến sức mạnh siêu nhiên của màu đỏ và mối liên hệ của nó với các vị thần. Thêm vào những truyền thuyết vốn đã rất nghiệt ngã xung quanh Daruma, màu sắc chủ yếu của nó có thể bắt nguồn từ thời kỳ bùng phát bệnh đậu mùa tàn phá khắp châu Á.

Ở Nhật Bản và các nơi khác, không biết làm thế nào để chống lại “lời nguyền” như vậy do một vị thần báo thù gửi đến, mọi người bắt đầu mặc quần áo màu đỏ, nghĩ rằng màu này làm hài lòng vị thần đậu mùa và sẽ giúp đẩy lùi bệnh tật. Tương tự, mọi người sẽ trang trí cửa và nhà của họ bằng dây thừng màu đỏ, nhằm ngăn chặn bệnh tật xâm nhập vào nhà của họ. Tuy nhiên, lý thuyết này sẽ không giải thích được tại sao, rất thường xuyên, các nạn nhân của bệnh đậu mùa sẽ được quấn khăn khi bị ốm và khi chết, với những tấm màn đỏ, như được miêu tả trong cuốn sách Vụ đắm tàu ​​của Akira Yoshimura. Theo một số nghiên cứu, một số người tin rằng thần đậu mùa không thích màu đỏ. Trên thực tế, anh ta ghét nó đến mức mọi người tin rằng anh ta có thể chuyển lời nguyền mà anh ta đã gây ra cho mọi người, từ nạn nhân sang tấm màn nhuốm màu những gì đối với anh ta là một màu sắc tức giận. Trong suốt lịch sử, búp bê Daruma được cho là có thể ngăn ngừa bệnh tật và giúp phục hồi (theo nghĩa đen là phục hồi sức khỏe), và phần lớn khả năng này được liên kết với màu đỏ, nhưng không ai có thể cho phép nó được chấp nhận rộng rãi. lý do tại sao.

Daruma đã thay đổi như thế nào theo thời gian

Lịch sử của Daruma bắt đầu từ thế kỷ 17. Chính những người nông dân địa phương ở thành phố Takasaki, thuộc tỉnh Gunma, đã tạo ra phiên bản đầu tiên của những con búp bê này, như một thứ bùa để được các nhà sư ban phước. Vì sinh kế của người nông dân phụ thuộc nhiều vào may rủi, họ đã nghĩ ra mẹo mê tín này để giúp họ mùa màng bội thu. Trong khoảng vài thập kỷ, việc sử dụng Daruma đã lan rộng khắp các ngành nghề và khu vực.

Như thường lệ, lịch sử và nguồn gốc của Daruma không mang trọng lượng như trước đây. Màu sắc của nó không phải là thứ duy nhất đã thay đổi. Một trong những thay đổi lớn nhất đã xảy ra là hình ảnh của nó là búp bê nữ, cái gọi là Công chúa Daruma và Quý bà Daruma.

Mặc dù những cách giải thích này đã mang lại sức sống cho những hình ảnh như Hello Kitty và Miffy như một Daruma, nhưng giả sử rằng những thay đổi này xảy ra trong thời hiện đại sẽ là sai lầm. Trên thực tế, những lần quay đầu tiên và quyết liệt nhất về hình ảnh của vị thần đã xảy ra vào thời kỳ Edo ở Nhật Bản (1603-1868), ngay sau khi những con búp bê lần đầu tiên được giới thiệu. Trong thời gian đó, đã xảy ra sự phân chia giai cấp xã hội rất rõ ràng. Các thương gia thường bị xếp vào cuối bậc thang, điều này đã thúc đẩy họ tạo ra một loại xã hội vi mô cho riêng mình. Trong số nhiều thứ khác, chúng đã mang lại sự sống cho các đại diện nữ của Daruma. Điều này có lẽ nhằm gây ra những cú đâm vào cơ sở, nơi luôn miêu tả Bodhidharma là một nhân vật nam tính, mạnh mẽ. Những bức tranh vẽ Bồ Đề Đạt Ma với tư cách là một người phụ nữ trở nên phổ biến hơn, trong khi ngày càng có nhiều liên tưởng châm biếm về vị thần trở thành những sự kiện diễn ra hàng ngày.

Khả năng đứng lên của Daruma cho dù người ta có đặt nó xuống bao nhiêu lần đi chăng nữa, có liên quan đến gái mại dâm và xu hướng của họ cũng làm như vậy. Những hình ảnh miêu tả Phallic về Daruma cũng trở nên phổ biến hơn cho đến khi, theo thời gian, hình ảnh gốc và những hình ảnh châm biếm gần như ngang bằng với nhau về số lượng và cách sử dụng. Trong thời hiện đại và đương đại, Daruma đã trở thành một món quà lưu niệm, một món đồ trưng bày và một món quà dễ thương. Tuy nhiên, nó vẫn chưa hoàn toàn mất đi sức mạnh ban đầu trong trí tưởng tượng của tập thể. Mặc dù việc tìm thấy những người biết đầy đủ lịch sử đằng sau tấm bùa may mắn này không phổ biến, nhưng Daruma thường được mua để giúp đạt được mục tiêu của một người.

Cách sử dụng Búp bê Daruma

Nếu lịch sử nghiệt ngã và truyền thuyết đằng sau Daruma vẫn chưa khiến bạn sợ hãi, bạn có thể muốn tìm hiểu cách sử dụng chính xác lá bùa này, nếu bạn tin rằng nó có thể giúp ích cho bạn. Sức hấp dẫn của nó là “sức mạnh” của nó là sự pha trộn giữa siêu nhiên và tâm lý. Như đã đề cập trước đó, khi mua, con búp bê bị mất mắt. Những gì bạn làm là vẽ một mắt vào một trong những vòng tròn trắng trống trong khi cam kết thực hiện mục tiêu của mình và cầu xin thần linh giúp đỡ. Sau đó, bạn sẽ vẽ con mắt thứ hai, trả lại thị lực cho vị thần như một lời cảm ơn vì đã giúp đỡ bạn khi bạn đạt được mục tiêu. Bạn cần nhớ rằng Daruma thưởng cho sự hy sinh và ý chí kiên định. Lưu ý rằng Bodhidharma là người đã từ chối giúp đỡ một nhà sư khác, người muốn trở thành người học việc của mình cho đến khi cậu học trò trẻ quyết định thể hiện quyết tâm của mình bằng cách tự chặt cánh tay của mình.

Một năm sau khi mua Daruma, bạn nên trả lại nó cho ngôi đền mà bạn đã lấy được và đốt nó, bất kể bạn có thành công với điều mình mong muốn hay không. Thậm chí còn có một buổi lễ gọi là daruma kuyo hoặc dondoyaki ở một số ngôi đền trên khắp Nhật Bản, trong đó những đống Daruma khổng lồ được đốt cùng một lúc (nhưng đây không phải là dịp duy nhất bạn có thể đốt búp bê Daruma của mình).

Ban đầu, tác dụng có lợi của con búp bê được cho là sẽ hết sau một năm. Sau khoảng thời gian này, con búp bê cần được đốt để giải thoát cho vị thần. Quá trình này không được hiểu là từ bỏ các mục tiêu của một người. Ngược lại, nó được tưởng tượng như một sự tái tạo lời thề của một người (và cam kết mua một Daruma khác).

Làm một con búp bê Daruma

Sản xuất búp bê Daruma là một doanh nghiệp gần như độc quyền của thành phố Takasaki, thuộc tỉnh Gunma (phía bắc Tokyo). Thị trấn sản xuất hơn 80% búp bê được phân phối ở Nhật Bản. Từ đây, những con búp bê đến được mọi nơi trên đất nước, và có thể được mua ở mọi thành phố (hoặc trực tuyến thông qua nhiều trang web – bao gồm cả Amazon). Daruma được chế tác bằng một loại giấy papier-mâché làm bằng tay đặc biệt gọi là washi.

Việc làm washi tốn rất nhiều công sức và ở Nhật Bản được coi là một nghệ thuật của riêng mình. Các tấm này cực kỳ đàn hồi và được làm thủ công từ sợi, thùng và một lượng hóa chất hạn chế, thông qua quá trình đập (thường bằng tay) và phơi khô dưới ánh nắng mặt trời hoặc trên các tấm nung nóng. Tất cả Daruma đều được làm thủ công và vẽ tay, vì vậy không có hai con búp bê nào có thiết kế giống hệt nhau.

Daruma trong văn hóa Nhật Bản hiện đại

Rất giống với những người nông dân (và sau này là tất cả các loại hình kinh doanh) trong quá khứ, không có gì lạ, thậm chí ngày nay, người ta thấy một con búp bê Daruma trang trí nhà hàng, cửa hàng hoặc nhà cửa. Kích thước của nó cũng có thể cho ta ý tưởng về mức độ mong muốn của một người, vì người ta tin rằng con búp bê càng lớn thì khát vọng của người có được nó càng lớn. Tuy nhiên, việc sử dụng Daruma không chỉ giới hạn ở doanh nghiệp hoặc một số hộ gia đình tư nhân. Con búp bê này, qua nhiều thế kỷ, đã đạt được một vị trí đặc quyền trong văn hóa Nhật Bản, đến mức nó có xu hướng xuất hiện trong một số tình huống và địa điểm.

Ví dụ, các chính trị gia thường mang theo búp bê của họ trong các cuộc phỏng vấn, bài phát biểu và thuyết trình, đặc biệt là trong thời gian bầu cử. Giống như những người khác có được Daruma, họ có một điều ước và cam kết trả ơn thần bằng thị lực nếu ngài ban cho họ. Có thể cho rằng, điều này cũng đi sâu vào một tín ngưỡng văn hóa ở Nhật Bản, qua đó một chính trị gia có thể thể hiện quyết tâm và cam kết của mình đối với đất nước và người dân thông qua biểu tượng gắn liền với Daruma. Mặt hàng thiết yếu quen thuộc của Nhật Bản này chắc chắn đã trải qua nhiều lần thay đổi và diễn giải. Nó được coi như một vị thần có thể giúp đạt được thành công. Nó đại diện cho một trong những khía cạnh quan trọng nhất của Thiền tông liên quan đến sự nhẫn nại, kiên trì và hy sinh. Nó trở thành một nhân vật mà một người yêu cầu sự giúp đỡ thông qua các mối đe dọa (chỉ cho thần nhìn lại nếu ngài giúp chúng ta). Trong lịch sử của nó, Daruma vừa là biểu tượng của giai cấp thống trị, vừa là một công cụ được sử dụng để chế nhạo và thách thức sự thành lập. Mặc dù Nhật Bản sở hữu một nền văn hóa rất thú vị và vô cùng phong phú về biểu tượng và truyền thống, nhưng rất ít hình ảnh của đất nước khác có thể tự hào về nguồn gốc và ý nghĩa đa dạng và bí ẩn không kém đã ăn sâu vào xã hội.

Những câu hỏi thường gặp về Búp bê Daruma

Theo thời gian, độc giả đã đặt câu hỏi cho chúng tôi về daruma. Chúng tôi đã kiểm tra câu trả lời của mình bằng tiếng Nhật am hiểu và biên soạn chúng tại đây.

1. Tôi đã đọc rằng một người có thể giữ con búp bê daruma của họ mãi mãi – mặc dù một năm là phổ biến hơn. Điều này có đúng không?

Một con búp bê daruma thường được giữ cho đến khi đạt được mục tiêu. Nhiều người Nhật sẽ coi một mục tiêu có thể đạt được trong vòng một năm, do đó điều này rất phổ biến. Tuy nhiên, vì vẽ mắt thể hiện sự cam kết của bạn đối với một mục tiêu, nó hướng về thành tích đó hơn bất cứ điều gì khác.

2. Tôi có một con búp bê daruma và tôi muốn đặt lại đôi mắt thành màu trắng để tôi có thể sử dụng lại nó một lần nữa. Điều này có được phép không? Bạn có thể tái chế một con búp bê daruma?

Nói một cách chính xác, một con búp bê daruma là về thành tích của chính bạn và hầu hết người Nhật có thể sẽ không xem xét việc “đặt lại” hoặc “tái chế” một con búp bê. Nếu một con búp bê daruma mang lại cho bạn may mắn về thành tích của bạn, thật tuyệt vời! Nếu có thể, hãy để người khác trải nghiệm cảm giác tương tự với búp bê daruma mới của riêng họ. Theo các phóng viên Nhật Bản của chúng tôi, việc “tái chế” một con búp bê daruma sẽ không mang lại xui xẻo cho người nhận, nhưng vì nó là một đồ vật được cá nhân hóa nên nó phải thuộc về một người. Sự tương tự trong văn hóa phương Tây có thể giống như việc đi đến một cái giếng ước, lấy một đồng xu mà người khác đã ném, ước lên nó và ném lại.

3. Tôi có thể mua búp bê daruma cho người khác không?

Nhiều người Nhật thường mua một con búp bê daruma để sử dụng cho riêng họ, tuy nhiên, mua một con búp bê làm quà cho người khác cũng tốt. Ngẫu nhiên, cũng như không có thời hạn nào được đặt ra để đạt được mục tiêu cá nhân, không có thời hạn nhất định để người nhận đặt mục tiêu của mình bằng cách sử dụng daruma.

4. Tôi có thể thực hiện một điều ước cho người khác bằng cách sử dụng một con búp bê daruma không?

Vì một con búp bê daruma nhằm mục đích mong ước về một điều gì đó có thể đạt được đối với bạn, nó thường không được sử dụng cho một kết quả hy vọng cho người khác. Điều đó nói lên rằng, các thành viên thân thiết trong gia đình có thể sử dụng daruma như một loại bùa hộ mệnh omamori và, ví dụ, mong muốn đạt điểm cao trong kỳ thi tuyển sinh của trường hoặc tương tự.

Viết bởi Lucio Maurizi

Lucio Maurizi là một nhà văn, nhiếp ảnh gia và một streamer người Ý. Anh ấy đã dành 10 năm ở Hoa Kỳ và hiện đang sống ở Nhật Bản, tập trung vào việc tạo ra các bài báo và kênh dành riêng cho đất nước Mặt trời mọc. Anh ấy thích bất kỳ hình thức kể chuyện nào, Natto, và wasabi, và đang cố gắng dành thời gian để viết cuốn tiểu thuyết của mình. Trên Instagram @that_italian_guy_in_japan.