Chuyện đời qua đám sương mù-Thánh Hiền Sầu

Hồi ký của Chim Việt

Nói về nhị vị tiên ông Lâm Thái Hòa (Ba Hòa) Lữ Đồng Tân (Hai Tân). Từ giã Bà Mã Châu ra khỏi chùa là ngay chợ Sông Đốc. Chợ nhóm đông đảo, trong chợ có nhiều cửa hàng bán cà phê, hủ tiếu, cơm. Nhiều sạp bán vãi, bán đồ xa xì phẩm như son, phấn, kem lót da mặt, dầu thơm. Người mua kẻ bán đi chen lấn nhau mua hàng. Chứng tỏ thị trấn vẫn còn bộ mặt buôn bán như hồi trước năm 1975, mặc dầu có lời khuyên của Bà Mã Châu: hai ông nên về sớm vùng tự do nhưng hai vị muốn đi lên thị xã Cà Mau cho biết sự đời.

Hai ông xuống cầu tàu ngay chợ, thấy đề Công ty vận tải quốc doanh 10. Tới giờ tàu  gần chạy, hành khách xuống đứng đầy trên mũi tàu. Rồi có tiếng ông thủ trưởng xuống cầm loa xin mời tất cả hành khách trên mui đò xuống dưới mua giấy cho tàu chạy. Tất cả hành khách xuống, chen lấn còn không đủ chổ đứng, đừng nói chi tới có chổ ngồi.

Một mùi nồng nặc xông lên, đó là mùi cứt heo, mùi gà vịt, mùi mấy giỏ cá ươn, ruồi nhặng bay xèo xèo. Phía sau thợ máy ỳ ạch đề máy mà không thấy máy nhúc nhích. Thợ máy kêu ông thủ trưởng lại mấy chiếc ghe quốc doanh đánh cá chạy lại đặng mượn bình đề máy vì bình đã hết hơi. Thủ trưởng chạy đi rồi chạy về, cho biết mấy tàu đó họ nói dầu để đánh bắt lấy sản lượng, mượn họ phải chịu 5 lít dầu; còn không thì đợi 12 giờ tàu Cà Mau xuống mới có thể chạy! Và tất cả bạn hang đã mua tôm cá để dưới đò nếu chờ đò quốc doanh lại cho máy chạy được về tới Cà Mau thì chiều tối sợ tôm cá sẽ ươn hết. Rồi kẻ ít người nhiều đậu vô cho đủ tiền mua 5 lít dầu! Đó là chính sách: Nhà nước quản lý..nhân dân làm chủ.

Khi máy tàu rồ lên, tất cả hành khách đều mừng, nhưng tàu chở quá khẳm mà tiếng máy chạy nghe như tiếng trống đánh múa lân lùng thùng thùng lùng tùng thùng… tàu chạy vố tới hãng đông lạnh , nghe tiếng súng bắn kêu lại đặng chở tôm cá cho nhà nước. Thủ trưởng hộ tống tàu quốc doanh cho biết hiện dưới đò đã không còn chổ cho hành khách ngồi, không có chổ để chở thêm. Và thủ trưởng hãng đông lạnh ra lệnh đem mấy giỏ cá của tư nhân lên. Tàu quốc doanh chỉ dành chở đồ cho nhà nước. Hai bên cải lẫy không biết ai phải ai trái, may sao tiếng động cơ tàu im bặt không còn nghe đánh trống lân nữa, thợ máy cho hay… máy tàu hư. Dầu muốn dầu không, hành khách cũng phải trở ra chợ Sông Đốc ăn cơm. Nhị vị tiên ông cũng đành bỏ chuyến đi lên chợ Cà Mau thăm viếng đồng bào.

Đây là khu vực 3, đi dài lần ra chợ là khu vực 1, thấy nhà nào cũng có đề 3 chữ Hán tự: Thánh Hiền Sầu. Cuộc sống của nhân dân bị xáo trộn, từ chủ nghĩa tư bản , nay trở thành chủ nghĩa cộng sản, nhân dân miền Nam chưa quen lối sống tập thể. Lối sống mới đó là thiên đàng, nhưng khi lên thiên đàng mới hưởng, còn tại thế thì nhân dân miền Nam không thấy có thiên đàng nên họ sầu. Mình là tiên hạ phàm đây, phải tìm cho ra ông Thánh Hiền Sầu. Nếu như vậy thì đúng câu: Hải Đông Thánh Hiện Địa Nam Tiền. Đây là miền Nam nước Việt, trong vịnh Thái Lan là biển Nam Hải hai ông đi tới chợ Sông Đốc lần ra mé sông thấy có người ngồi trước nhà ôm con chó Fox.

Thời buổi này nhà nghèo còn không đủ cơm ăn, mà ông này còn nuôi được loại chó Fox, vậy là dân tiểu tư sản đây?

_Chúng tôi xin kính chào ông chủ nhà.

_Xin chào các ông, phải mấy ông định đi kiếm mua cá khô không?

_Dạ phải, lần đầu tôi xuống đây mua cá khô đem về bán.

_Mấy ông muốn mua cá khô thì vô đây, xóm này toàn là đám con cháu tôi.

Khi chủ khách vô nhà thì ông Lữ Đồng Tân, tự xưng là ông Hai Tân, còn ông Lâm Thái Hòa thì xưng là Ba Hòa.

_Tôi là 10 Ngày.

_Như vậy ông là thứ 10 tên Ngày?

_Không phải tôi thứ 10 tên Ngày; sở dĩ dân Sông Đốc đặt tên tôi như vậy là vì trước bảy lăm, tôi có dọn một cửa Nò Xiêm. Nhờ lệnh ông Nam Hải độ, nên tôi trúng được 10 ngày Cá Gúng. Từ xưa tới nay người dọn Nò Xiêm chỉ trúng cá Gúng lối 3 ngày. Vậy mà tôi xúc luôn 10 ngày, ngày nào củng chở khẳm ghe. Vì vậy mà dân tại đây kêu tôi là 10 Ngày.

_Như vậy năm nay ông 10 cũng dọn Nò Xiêm?

Ông 10 lắc đầu tỏ vẽ ngao ngán nói: từ khi bị tiếp thu tới nay, năm rồi tôi định dọn một mùa rồi nghĩ dưỡng già. Tôi làm đơn xin phép Ủy Ban Nhân Dân giúp đỡ và nhờ giới thiệu với các cơ quan liên hệ như Vật Tư, Công Ty Hải Sản, Hạt Thủy Lâm huyện Ngọc Hiền, Công An Biên Phòng.. Nói chung Ủy Ban Nhân Dân tận tình giúp đỡ mọi thủ tục hành chánh lối 1 tháng là xong cả những thủ tục để tư nhân dọn một cửa Nò Xiêm. Gia đình tôi đi vay tiền các chủ đã hứa và tìm những người thủy thủ chuyên về Nò Xiêm có kinh nghiệm cho họ mượn tiền xài, khi xuống Nò có cá mới tính sau, đó là tờ giao kèo cá nhân với nhau tại đây là vậy.

Trước bảy lăm tôi dọn Nò Xiêm thì Hội Đồng Xã giới thiệu với trên ngân hàng, họ đem tiền xuống cho vay, khi mãn mùa mình lên trả lại. Nay mình phải đi ngoại giao ngầm, vì công an hay được thì cả người đi vay và cho vay đều bị tội chung: nuôi dưỡng thành phần ác ôn, bóc lột. Trong khi vợ con đi vay tiền, thì tôi nhận được 5 cái thơ của Ủy Ban Nhân Dân, của Vật Tư, của Công Ty Hải Sản, của Công An Biên Phòng, của Hạt Thủy Lâm huyện Ngọc Hiền. Đó là 5 chổ then chốt mà sau này tôi phải đi qua. Họ xin cho họ vô một phần hùn với tôi, nhưng họ xin hùn bằng cái miệng, còn tiền thì không đưa ra, chừng nào xuống Nò có cá thì tôi lấy số tiền cá bán ra đó trả lại cho tôi!

Nghề làm biển như chim trời cá nước, có khi lời mà cũng có khi lỗ. Năm nào thuận mùa gió Nam trễ hy vọng kiếm ăn, còn như lợi Nam sớm thì giỏi lắm là đủ vốn. Thời tiết luôn thường làm đảo lệ, là ngày mùng 10 tháng Năm âm lịch có gió Nam, mà trong vịnh Thái Lan này có gió Nam thị bị bể Nò. Vậy mà nội 5 cha đó hết 5 phần hùn rồi, còn tiền tài công, tiền bạn, tiền đóng lời, mình còn được bao nhiêu? Công lao đi đứng cả tháng trời, nào tiền xe, tiền cà phê, tiền thuốc thơm, nếu làm ra thì họ ngồi không chia của, nên tôi dẹp chương trình đó luôn.

_Thưa ông Mười theo cái tên Nò Xiêm, vậy là phải của người Xiêm họ chế, bộ họ có qua đây dạy mình sao mình biết làm Nò Xiêm?

_Xứ mình đã có ngũ quả, như Dừa Xiêm, Chuối Xiêm, Mãng Cầu Xiêm, Quít Xiêm và Xoài Xiêm. Năm thư trái cây đó có nghe ông bà nói lại thì người Xiêm họ đem qua cống sứ cho nước mình, nên hiện trên Sài Gòn kêu chuối Xiêm là chuối Xứ. Đó là lời truyền khẩu không biết có đúng như vậy hay không. Còn người An Nam mình biết làm Nò Xiêm, có thể nói là một bài học bằng máu!

_Năm 1945 nước Việt Nam độc lập, tự nhiên người Cao Miên đứng lên đòi đất của họ là Xứ Nam Kỳ. Các tỉnh có nhiều người Miên như Trà Vinh, Sóc Trăng hay nơi nào có người Miên thì họ kéo cả đám già, trẻ, trai gái võ trang dao phay đi kiếm khu có người Việt ở thì họ đốt nhà, cướp của. Gặp người Việt thì họ giết họ la lớn: Cáp Duồn, cáp Duồn… là giết An Nam.

Phía trên đây có mấy sóc Miên như Ông Tự, Rạch Cui, hưởng ứng ngàn năm một thưở tràn xuống đây, ai lẹ chân chạy vô rừng thì bị họ đốt nhà, ai có ghe thì chạy ra biển, ai có xuồng thì chở hết gia đình bơi đi lên Rạch Giá, ấp Sông Đốc không còn một người ở lại. Đoàn ghe chạy giặc Miên chạy ra tới Phú Quốc, cũng có sợ người Miên ở Hòn Đất, Hòn Me nơi họ sản xuất ra nồi đất Cà Ràng , mình cũng sợ họ ra Phú Quốc cáp Duồn nữa và đoàn ghe Sông Đốc chạy tuốt qua bên Xiêm tỵ nạn.

Từ đảo Phú Quốc qua Xiêm chạy có một ngày một đêm thì tới bờ biển. Đoàn ghe xáp đại vô bờ, người Xiêm ở miền duyên hải thấy hoàn cảnh như vậy, nên họ giúp đỡ cho lên bờ và lần hồi cất nhà ở luôn. Chỉ có thời gian ngắn thôi thì người mình đã kịp hòa mình với họ. Người bạn mới trên đất mới này, họ muốn mình đi biển làm Nò Xiêm, muốn mình làm thợ phụ đóng ghe biển. Một thời gian dài 10 năm, thì mình đã thông thạo như người bản xứ. Sống tới 10 năm bất hợp pháp như vậy, họ liền đuổi mình về xứ. Ai cũng nhớ tới quê hương xứ sở, nên đồng loạt trở về Sông Đốc. Vì thế họ mới biết làm Nò Xiêm, biết đóng ghe theo người Xiêm mà bây giờ họ đổi tên lại là ghe Thái Lan.

_Trong thời gian tỵ nạn bên Xiêm, có ai còn dính gốc, dính rễ gì bên Xiêm hay không?

_Năm 1945 chạy giặc qua Xiêm, người lớn thì quá lớn, người nhỏ thì quá nhỏ, cho nên vì cuộc sống khó khăn nơi xứ la5trai gái với nhau thì có; còn khi về đây thì không có ai đem vợ hay đem chồng người Xiêm. Chỉ có học nghề và nói rành tiếng Xiêm mà thôi.

Trong khu vự II, có nhiều người nói rành tiếng Xiêm, con Trinh con gái anh Nhân râu, nay là vợ thằng Thế cựu cảnh sát là sanh đẻ bên Xiêm. Chú Mười Bình tiệm cà phê Hoa Biển nói rành tiếng Xiêm và viết chữ Xiêm. Hải quân bắt mấy chiếc ghe đánh cá lậu Thái Lan vô đây là chú làm thông dịch, nay quán cà phê. Hoa Biển đã đóng cửa, vợ chồng và 5 đứa con gái đi bên chiếc ghe nhỏ máy F4 liều chết chạy qua Thái Lan trong đêm gia thừa dương lịch, nay đã định cư bên Hoa Kỳ.

_Sao tụi tôi đi cùng 3 khu vực Sông Đốc thấy nhà nào cũng có đề 3 chữ Thánh Hiền Sầu. Nơi đó đáng lẽ để mấy chữ như Phước Lộc Thọ hay Đức Lưu Phương hay Quang Đức Trạch? Tại nhà ông đây cũng có vậy?

_Đó là cái họa nón cối, nón tai bèo, đồ ny long…

Từ ngày họ vô thị trấn này tới nay, ngoài chợ hay trong quán cà phê, họ thấy người quen ngồi đó mà không mời mọc gì hết, họ cũng vô xề xuống rồi tự ý kêu cà phê, hủ tiếu ngồi ăn tự nhiên, ăn xong lại còn lại quầy thâu tiền lấy điếu thuốc thơm đi ra để tiền mình trả. Theo phép xã giao thì người ta mời mình mới vô, hay là ăn người ta 10 lần cũng phải trả lại một lần. Còn đằng này họ ăn 10 lần cũng như không có ăn lần nào . Đó là hạng đầu chợ cuối chợ, mình cho họ ăn như ăn mày vậy. Chỉ có thứ này mới độc địa cho cả thị trấn này, có thông cáo: không cho tụ họp quá 5 người! Theo truyền thông người mình, có đám giỗ đám cưới nào mà chỉ có 5 người, nên phải làm đơn xin phép. Lại anh trưởng khu vực cũng là phường trưởng, lại phòng cÔng An, Ủy Ban Nhân Dân mới hợp pháp cái đơn xin làm đám giỗ ông bà cha mẹ! Theo phép xã giao mình cùng mời các cơ quan liên hệ trên đơn xin, vậy mà họ từ chối nói vì bận không rãnh xin cám ơn. Vậy mà khi khách khứa vừa ngồi thì họ làm bộ đi qua đi lại trước nhà cho chủ nhà kêu lớn, họ mới miễn cưỡng vô ngồi, làm như tình cờ vậy thôi. Đó là đám ăn chực tập thể, trên đơn xin cũng gần 10 mạng có mời. Khu vực I này có một người chuyên đi ăn chực, mỗi ngày mỗi buổi sáng sau khi đi một vòng ra chợ, coi người quen ngồi quán nào uống cà phê thì anh ta xề xuống uống , ăn vừa bụng thì đi quán khác cũng y như vậy.

_Sao anh ta làm chức gì mà ai cũng nể hết vậy?

_Anh ta làm cho ngân hàng, cho vay tiền mua dụng cụ làm biển, có thể vay mua động cơ ngư nghiệp cho nên tiếp đãi anh ta có hy vọng giới thiệu với ngân hàng cho mình vay tiền.

Sau khi đi ăn điểm tâm chực đã đời, để ý coi vợ con nhà nào xóm này đi chợ có mua gà vịt, cá lớn thì lối tan chợ là vào giờ cơm anh ta đi lại ngay nhà đó ăn cớm sáng, khỏi ăn cơm nhà.

Thông thường ai có đám giỗ, hay cúng trả lễ cho người khuất mặt, dọn cỗ ra đốt nhang khấn vái, thì người khuất mặt họ mới động lòng mà về chứng kiến tấm lòng thành thật của mình… Còn tại thế gian này có đám có tiệc chủ nhà mời thì mình mới tới. Nhưng cái anh Tư Nam này mình dọn ra chưa đốt nhang chưa cúng vái… mà anh ta đã biết trước đó lối 20 phút, cho nên vừa dọn ra thì đã có mặt anh ta liền, khỏi đi mời mất công chủ nhà. Cho nên trong khu vực III này mới viết lên trần nhà 3 chữ đó.

Sau khi nghe ông Mười Ngày nói như vậy và đã có chữ nghĩa như vậy. Tiên ông Lữ Đồng Tân và Lâm Thái Hòa thầm nghĩ: tại sao dưới thế thời quỷ vương lộng hành nay mà lại có người hơn ý thánh như vậy. Trên thực tế phải tìm hiểu ông thánh này tại đây, thành tích ông hơn mình là tiên giáng phàm?

Nhị vị tiên ông mới nhờ ông Mười Ngày cho ăn một bữa cơm, vì ghe đậu xa trong hãnh đông lạnh gần nông trường Hà Nam Ninh

_Chúng tôi nhờ ông Mười hco ăn một bữa cơm , đồng thời thí nghiệm coi lời nói ông Mười quả đúng như vậy hay không?

Ông Mười Ngày nhận tiền kêu đứa cháu ngoại lên quán cà phê cô giáo An mua 1 lít rượu nếp than, giờ này nó ngồi nói dóc trong nhà ông Ba Tèn mày ra nhà Năm Thái thì như mày kêu nó. Bà Mười Ngày qua nhà Chệt Xe mua gà. Khi cháu ngoại ông Mười Ngày xách chai rượu về tới nhà thì nghe có tiếng kêu ông Mười có nhà không? Đó là tiếng của anh Tư Nam, ông Mười Ngày ra dầu cho hai anh lái buôn đặc biệt biết là ông Thánh sống tới…

Tư Nam vô nhà thì thấy có hai người lái buôn hỏi liền:

_Phải hai anh đi mua cá khô không?

_Dạ phải tôi ở Cần Thơ xuống chuyến đầu mua khô về bán và tôi tên Hai Tân còn bạn tôi tên Ba Hòa

_Tại đây có chiếc tàu đò của Hai Tân, cũng có chiếc tàu đò hiệu Thuận Hòa nay sửa lại là tàu đò Tân Kiến Hòa.

_Còn tôi là Tư Nam bạn với ông Mười Ngày.

_Dạ xin chào anh Tư, luôn dịp đây xin mời anh Tư ngồi dùng bữa với tụi tôi đặng mình kết tình bạn làm tri kỷ với nhau và anh Tư Nam vui vẽ ngồi vô bàn tiệc.

Trong khi dưới nhà lo làm gà ông Mười Ngày là chủ nên xin đứng ngoài chỉ có 3 người ngồi chung quanh cái bàn tròn. Hai Tân mới nói chung với cử tọa, hôm nay mình uống rượu làm thơ chơi, cả thảy đều hoan nghinh vỗ tay.

_Uống rượu làm thơ, tôi xin làm trước vì nơi thị tứ rộn rịp không có đề tài gì xin lấy 3 chữ trên trần nhà ông Mười đây: Đó là 3 chữ Thánh Hiền Sầu.

_Và tôi xin làm trước lấy chữ Thánh:

 Nhĩ khẩu vương, Nhĩ khẩu vương

Hồ trưng hữu tửu ngã tiên thương

Tịch thượng vô hào nan hạ tửu

Cát ngã kỳ tỷ, trộ tai ương

Ngâm thơ chữ Thánh xong, Hai Tân vồ lấy con dao bén, tự cắt lỗ mũi để lên dĩa nhậu chơi… cử tọa vỗ tay.

Kế đến anh Ba Hòa làm thơ chữ Hiền:

Thần hữu bối, thần hữu bối.

Hồ trung hữu tửu, ngã tiên túy

Tịch thượng vô hào, nan hạ tửu

Cát ngã kỳ nhĩ, trộ tai ương

Ngâm xong chữ Hiền, Ba Hòa cũng lấy dao tự cắt lỗ tai bỏ vô đĩa nhậu. Bị cắt lỗ mũi và lỗ tai máu me chảy ra dầm dề trên mặt hai lái buôn khô. Tới đây ông Mười nói nhỏ với bà Mười “đụng trận này thì thấy mẹ thằng Tư Nam, từ đây chắc hết dám mang mặt đi ăn chực nửa”.

Tới phiên Tư Nam là tới chữ Sầu: anh cũng ngâm theo chữ Sầu.

Hòa hỏa tâm, hòa hỏa tâm

Hồ trung hữu tựu ngã tiên chàm

Tịch thương vô hào nan hạ tửu

Bạc hạ hồng mao, nhất phiến tâm?

Ngâm xong anh ta vén ống quần lên , nhổ một chùm lông chân để vô dĩa.. cử tọa và cả chủ nhà phản đối, la lối om xòm. Một ông tự cắt lỗ tai, một ông tự cắt lỗ mũi, lần đầu tiên làm lễ sơ giao vì tình bạn mà hai anh lái buôn khô dám hy sinh tứ chi thân thể cho long trọng buổi tiệc này. Vậy mà sao anh dám khi dễ anh em vén ống quần nhổ mấy sợi lông? Tư Nam để cho cử tọa trở lại sự im lặng, anh ta mới đứng lên nói:

_Bữa tiệc hôm nay vui quá, vì các bạn từ trên Cần Thơ xa xôi tới đây cùng tôi kết nghĩa, thấy cảm động cho người thì tự cắt tai, người thì tự cắt mũi cho nên tôi mới lần đầu tiên dám tự hy sinh chòm long chân. Sự thật thì từ khi tiếp thu vô thị trấn này tôi đi ăn khắp cả 3 khu vực Sông Đốc mà tôi đâu có tốn một sợi lông nào. Không tin mấy bạn hỏi vợ chồng ông Mười đây thì biết.

Chim Việt