Hong Kong Plight of the Boat People

Larry Kohl

National Geographic, February 1991

Photographs by Jodi Cobb.

Tuyệt vọng để đấn một bến bờ, một chiếc thuyền của người Việt Nam bị bắt giữ gần đảo LanTau bởi cảnh sát Hong Kong. Một trong số người tị nạn xuất trình một bức thư với hy vọng chứng minh được mối liên hệ của ông với chính quyền thuôc địa Pháp vào thập niên 1950 và các thông tin của ông như một người tị nạn chính trị với mối lo sợ rằng ông ta sẽ bị ngược đãi nếu quay trở về Việt Nam. Rất nhiều tài liệu như vậy, hầu hết đều được thuyền nhân chú ý, sau thanh lọc, như người tị nạn kinh tế, chạy trốn khỏi sự nghèo đói ở Việt Nam. Họ có thể ở trong trại tạm giam hay trở về xứ sở của họ.

Những cư dân mới này đã vượt qua hằng trăm dặm từ ngoài biển khơi của Việt Nam. Tuy nhiên, chính phủ Anh, khẳng định rằng hầu hết người tị nạn vượt biên bằng đường bộ, sang Tàu, rồi từ đó lên Tàu đến Hong Kong chẳng bao xa.

Chen chân vào bất cứ nơi nào còn chỗ trên đất Hồng Kông nghèo nàn, trung tâm giam giữ thuyền nhân tị nạn Việt Nam nằm cạnh hồ chứa High Island (ở trên). Hiện tại có 14 trại chứa khoảng 55,000 thuyền nhân đang chờ thanh lọc, hồi hương hoặc tái định cư. Bên trong những ký túc xá bằng bê tông và kim loại khổng lồ, cả gia đình ngủ cùng nhau trong những chiếc kệ như giường tầng. Dưới sự căng thẳng giữa các phe phái Việt Nam lẻ tẻ bùng phát thành bạo lực.

Bị cấm rời khỏi các trung tâm giam giữ, những người bị giam giữ ít được phép ra ngoài trời, nơi họ xếp hàng ăn trưa (bên dưới) dưới sự giám sát chặt chẽ.

Tù nhân vô tội, những trẻ em thuyền nhân phải trả giá rất đắc cho việc giam cầm của họ, ngay cả trong các trại mở. Ở Sham Sui Po, đã đóng cửa, cô gái trẻ bị xiềng chân bởi dây lòi tói từ cha mẹ để giữ cho cô khỏi đi lang thang. Không giống như những đồng hương của họ ở các trung tâm giam giữ thuyền nhân, khoản 9,000 hoặc số người tị nạn chính trị có thể tự do ra vào trại trong khi chờ đợi đi định cư. Một số người còn có việc làm ở Hong Kong.

Từ 1976 đến giữa năm 1988, khi chương trình thanh lôc bắt đầu, hơn 100,000 thuyền nhân Việt Nam đổ xô đến Hong Kong, nơi  được người Việt thường nhắm đến. Tuy nhiên, giờ đây, các quốc gia phương Tây đã thắt chặt chính sách nhập cư của họ sau một thập kỷ được đối xử dễ dàng.

Hong Kong với sự đồng ý của Cao ủy LHQ về người tị nạn, bị phản đối khi áp dụng chính sách hồi hương cho những  di dân kinh tế. Khoảng 4.500 người đã tự nguyện hồi hương. Chỉ có 51 người được hồi hương trái với ý muốn của họ – một thủ tục bị quốc tế ngăn chặn.

Nhìn xuyên qua bức tường lưới thép của căn phòng trọ của cô, một thiếu nữ Việt Nam có cha mẹ tị nạn đang chờ bước định cư với cuộc sống tự do ở phương Tây. Trong khi đó, hàng ngàn thanh niên Việt Nam khác đang sống mòn mỏi trong những trại giam cùng cha mẹ cho đến khi tình trạng của họ được giải quyết hoặc họ được hồi hương. Với một vài trường hợp ngoại lệ, người Việt Nam không được chấp nhận tái định cư tại Hồng Kông.

Người Hong Kong đặt câu hỏi tại sao lại phải như vậy, khi áp lực chính trị và dân số buộc họ phải đóng cửa với những người Trung Quốc? Cảm thấy bị mắc kẹt giữa các điều mâu thuẫn, nhiều điều trong chính sách thuộc địa đã không được chấp nhân.

Họ đã trở nên mất kiên nhẫn với gánh nặng chăm sóc cho những người Việt Nam nghèo túng vì đến thời điểm năm 1997 buộc họ phải cân nhắc liệu bản thân họ nên ở lại Hồng Kông hay di cư sang phương Tây.

Larry Kohl