Decades Later, a Family of ‘Boat People’ Find Their Rescuers

The New York Times

By Corey KilgannonNov. 7, 2017

Lauren Vương với Dan Hanson, trái, và Ken Nelson, trong cuộc đoàn tụ của những người tị nạn Việt Nam được gọi là “thuyền nhân” và một số thủy thủ đã cứu họ.

Vào tháng 6 năm 1980, một gia đình gồm 5 người cùng với 57 người tị nạn khác chạy trốn khỏi cuộc đàn áp chính trị ở Việt Nam trên một chiếc thuyền đánh cá ọp ẹp cho một cuộc hành trình đầy mạo hiểm trên Biển Đông. “Nếu chúng tôi ở lại Việt Nam, chúng tôi sẽ chết riêng, vì vậy tôi đã đưa ra quyết định,” Mai Trần, người cùng chồng, Thiêm Vương, đưa ba đứa con nhỏ của họ lên thuyền, nhớ lại. “Nếu chúng ta chết, chúng ta sẽ chết cùng nhau.” Những hành khách tuyệt vọng nằm trong số hàng trăm người tị nạn Việt Nam được gọi là thuyền nhân sau hậu quả của Chiến tranh Việt Nam. Lauren Vuong, con gái của bà Trần, năm nay 45 tuổi, lúc đó mới 7 tuổi nhưng vẫn nhớ rất rõ chuyến đi 10 ngày đầy gian khổ khiến hành khách trên bờ vực của cái chết khi một cơn bão nhiệt đới hoành hành và thực phẩm, nước và nhiên liệu cạn kiệt. Nhưng vào lúc mặt trời mọc vào ngày 29 tháng 6 năm 1980, một đốm lửa cứu rỗi xuất hiện ở đường chân trời và ngày càng lớn hơn. Đó là L.N.G. Virgo, một tàu chở dầu dài 935 foot có thủy thủ đoàn đã giải cứu tất cả 62 người tị nạn, hầu hết đều trở thành công dân Mỹ.

Cô Vương, hiện là luật sư ở San Francisco, đã dành nhiều năm để tìm kiếm những người cứu hộ gia đình mình, theo dõi và xem xét nhật ký và sổ đăng ký tàu hàng hải, giấy tờ tùy thân và các tài liệu khác. Vào thứ Bảy, cô gặp họ lần đầu tiên, sau khi cùng gia đình đi du lịch từ California để đoàn tụ tại trường Cao đẳng Hàng hải SUNY ở Fort Schuyler ở Bronx. Virgo là một trong tám tàu ​​chở dầu do Tổng công ty Vận tải Năng lượng, hiện đã không còn tồn tại, vận hành để chở khí đốt tự nhiên hóa lỏng từ Indonesia đến Nhật Bản. Các thủy thủ đã nghỉ hưu của công ty đã tụ họp để đoàn tụ vào cuối tuần trước và tham dự một diễn đàn về ngành cũng như khai mạc triển lãm vận chuyển mới tại Bảo tàng Công nghiệp Hàng hải của trường đại học.

Sau bữa trưa, các thành viên phi của chiếc tàu đã nghỉ hưu kể lại câu chuyện của họ về cuộc giải cứu, trong khi Vương kể lại câu chuyện của họ. Sau khi Chiến tranh Việt Nam kết thúc vào năm 1975, ông Vương, người từng là sĩ quan trong Quân đội miền Nam Việt Nam, bị chế độ Cộng sản bắt giam 4 năm, để lại người vợ Mai Trần nuôi ba đứa con thơ. Khi ông Vương bị quản thúc tại gia, bà Trần đã giúp bảo đảm một chiếc thuyền đánh cá dài 35 feet, Thắng Lợi, hay còn gọi là “Victory” trong tiếng Việt. Một gái mại dâm đã được thuê để làm cho người điều khiển con thuyền say xỉn để những kẻ tị nạn có thể bắt cóc anh ta bằng súng và buộc anh ta phải điều hướng con tàu, bà Vương nói.

Trên biển, bà Vương nhớ lại cảnh chiếc thuyền đánh cá bị đầm lầy bởi những bức tường nước mặn, đen và nghe thấy tiếng khóc của hành khách tưởng chừng như cam chịu trước một cái chết ngập nước. Cô Trần cho biết cô đã giúp làm những ngọn đuốc từ quần áo và vẫn thức vào ban đêm để quan sát các tàu đi qua. Nhiều chuyện trôi qua, cô Vương nói, nhưng chỉ có Virgo dừng lại. Bà Vương nói: “Mẹ tôi vừa khóc vừa cười. “Cô ấy nói,” Chúng ta sẽ sống. “

Ông Nelson với mẹ của bà Vương, bà Mai Trần và cha bà, bà Thiêm Vương, tại cuộc họp. Gia đình Vương được cứu trên một chiếc thuyền đánh cá ở Biển Đông vào năm 1980. Don Walsh kể lại rằng đang canh buổi sáng trên boong tàu Xử Nữ và phát hiện ra chiếc thuyền đánh cá. Larry O’Toole, kỹ sư trưởng của Virgo, nhớ lại đang kéo theo chiếc thuyền đánh cá và thấy rằng “nguồn cung cấp của họ đang cạn kiệt – họ đã sắp hết dây”. Hai kỹ sư từ Virgo, Ken Nelson và Dan Hanson, được hạ xuống để kiểm tra con thuyền và thấy phụ nữ và trẻ em đang túm tụm trong khu vực ngập trong phân và chất nôn.

Ông Hanson nói: “Bạn phải thật phi nhân tính khi nhìn vào tất cả những khuôn mặt đó và tiếp tục bước tiếp. Ông Nelson cho biết ông đã thông báo cho thuyền trưởng của con tàu, Hartmann Schonn, qua radio rằng “con tàu này không xứng đáng – chúng tôi phải đưa họ lên tàu,” và sau đó bắt đầu nâng những người tị nạn từ thuyền lên chỗ ông Hanson trên một con đường mòn. Thắng Lợi là một trong nhiều thuyền tị nạn mà Thuyền trưởng Schonn quyết định dừng lại, một số thành viên cũ của ông nhớ lại.

Nệm được giữ trên tàu cho những người tị nạn được giải cứu, và thuyền trưởng đã chụp ảnh những người tị nạn để đăng trên tàu. Ông cũng tổ chức tiệc cho những người tị nạn trước khi họ xuống tàu và trao cho mỗi gia đình 10 đô la từ tiền túi của mình. “Anh ấy không chỉ cứu sống chúng tôi mà còn không muốn chúng tôi phải tay trắng bỏ công việc chăm sóc của anh ấy”, bà Vương nói. Don McLendon, người từng là kỹ sư trưởng của Thuyền trưởng Schonn cho biết: “Đó là món quà của anh ấy, để họ bắt đầu một cuộc sống mới. “Và tôi biết nó đã mua cho họ bữa ăn trong các trại tị nạn.”

Đại úy Schonn qua đời vào năm 2000, nhưng người vợ góa của anh, Karin Schonn, người đã đi từ Đức để đoàn tụ, cho biết anh thề sẽ sống một cuộc sống từ thiện sau khi được ép phục vụ ở tuổi 14 với tư cách là một xạ thủ phòng không trong Quân đội Đức trong Thế chiến thứ hai. Sau đó, ông nhập cư đến Mỹ, phục vụ trong Quân đội Hoa Kỳ, và sau đó trở thành một thuyền trưởng hàng hải nổi tiếng với việc cứu người tị nạn. “Đôi khi anh ấy thực hiện các nhiệm vụ tìm kiếm chúng, chuyển hướng khi anh ấy nghĩ rằng anh ấy đã nhìn thấy một vài đốm sáng ở đường chân trời,” ông McLendon nói.

Theo Joseph Cuneo, một chủ tịch đã nghỉ hưu của công ty, thuyền trưởng Schonn và những người khác được sự hỗ trợ của các giám đốc điều hành công ty, cho biết rằng các tàu của công ty ông đã vớt hơn 2.000 thuyền nhân Việt Nam. Ông nói: “Phải tốn 100.000 đô la một ngày để chạy những con tàu này, vì vậy việc chuyển hướng một con tàu trong một ngày là rất tốn kém, nhưng chúng tôi đã làm hết lần này đến lần khác. “Chúng tôi đã giao hàng hóa có giá trị, nhưng giải cứu mọi người và mang lại cho họ một cuộc sống mới, bạn không thể sánh được”. Sau hai ngày trên tàu Xử Nữ, họ Vương và những người tị nạn khác được một tàu Hải quân Hoa Kỳ đưa vào đất liền. Sau khi trải qua vài tháng trong các trại tị nạn ở Singapore và Indonesia, cuối cùng họ định cư ở San Jose, California. “Cảm ơn rất nhiều vì đã cứu chúng tôi 37 năm trước,” cô nói. “Và cho tất cả các thuyền nhân Việt Nam, xin cảm ơn.”